+N badenw, n tɔgɔ Umaru Ɲanankɔrɔ Jara, ne ye lakɔlikaramɔgɔ ye, ne kalanna Kɔlɔkani mara la, Mali kɔnɔ.Chers frères et soeurs, je m'appelle Oumar Diarra, le suis maître d'école, j'ai fait mes études au Mali dans la région de Kolokani.Nńpers1SG badenwbádenwnbádennfrère.ou.soeur.utérin(e)bánmèredénnenfantwmrphPL , nńpers1SG tɔgɔtɔ́gɔnnom UmaruÚmarùn.propNOM.M ƝanankɔrɔƝanankɔrɔn.propNOM.M JaraJàran.propNOM.CL , nenêpers1SG.EMPH yeyécopEQU lakɔlikaramɔgɔlàkɔlikaramɔgɔninstituteurlàkɔlinécolekàramɔgɔnmaître yeyéppPP , nenêpers1SG.EMPH kalannakàlannavkàlanvlirelamrphPFV.INTR KɔlɔkaniKɔlɔkanin.propTOP maramàrangarde laláppà , MaliMàlin.propTOP kɔnɔkɔ́nɔppdans . + Ani n teri dɔ ka bɔ Faransi, Antoine Fenayon, an bɛna nsiirin kelen da aw ye, a' ye o lamɛn:Moi et mon ami de France, Antoine Fenayon, nous allons vous raconter une histoire. Ecoutez bien.Aniàníprepainsi.que nńpers1SG teritérinami dɔdɔ́dtmcertain kakàpmINF bɔbɔ́vsortir FaransiFàransin.propTOP , AntoineAntoinen.propNOM.FRA FenayonFenayonn.propNOM.FRA , anánpers1PL bɛnabɛ́nàpmFUT nsiirinnsíirinnconte kelenkélennumun dadávposer awáwpers2PL.EMPH yeyéppPP , a'ápers2PL yeyépmIMP oòprnce lamɛnlámɛnvécouterlámrphCAUSmɛ́nventendre : +<h>Dununba kumata</h> Le tam-tam qui parle.<h> DununbadùnunbandùnunntambourbamrphAUGM kumatakúmataptcpkúmavparlertamrphPTCP.POT </h> +Bi ma duniya da, wa sini tɛna duniya ban.Le monde n’a pas été créé aujourd’hui et il ne prendra pas fin demain.Bibìnaujourd'hui mamapmPFV.NEG duniyadúɲanmonde dadávcréer , wawàconjalors sinisínindemain tɛnatɛ́nàpmFUT.NEG duniyadúɲanmonde banbánvterminer . +A tuma ka jan kosɛbɛ, mɔgɔninfin ni kungosogo tun bɛ ɲɔgɔn sira bɔ.Il y a très longtemps de cela, les humains et les animaux sauvages se rendaient la politesse.Aàpers3SG tumatùmanmoment kakapmQUAL.AFF janjànvqlong kosɛbɛkósɛbɛadvtrès.bienkónaffairesɛ̀bɛadjsérieux , mɔgɔninfinmɔ̀gɔninfinnhommemɔ̀gɔnhommeninmrphDIMfìnadjnoir niniconjet kungosogokúngosogonanimal.sauvagekúngonbroussesògonviande tuntùnprtPST bɛbɛpmIPFV.AFF ɲɔgɔnɲɔ́gɔnprnRECP sirasíranchemin bɔbɔ́vsortir . +Badenya sira ani teriya sira tun bɛ u ni ɲɔgɔn cɛ.Des relations de fraternité et d’amitié existaient entre eux.Badenyabádenyanfraternitébádennfrère.soeur.utérin(e)bánmèredénnenfantyamrphABSTR sirasíranchemin aniàniconjainsi.que teriyatériyanamitiétérinamiyamrphABSTR sirasíranchemin tuntùnprtPST bɛbɛ́copêtre uùpers3PL niniconjet ɲɔgɔnɲɔ́gɔnprnRECP cɛcɛ́ppentre . +San dɔ kɛra, kungosogow ka sɛnɛfɛnw ma ɲa,Une année, les animaux sauvages firent de mauvaises récoltes.Sansànnannée dɔdɔ́dtmcertain kɛrakɛ́ravkɛ́vfaireramrphPFV.INTR , kungosogowkúngosogownkúngosogonanimal.sauvagekúngonbroussesògonviandewmrphPL kakappPOSS sɛnɛfɛnwsɛ̀nɛfɛnwnsɛ̀nɛfɛnnplante.cultivéesɛ̀nɛvcultiverfɛ́nnchosewmrphPL mamapmPFV.NEG ɲaɲɛ̀vréussir , +k'a sabu kɛ u tun ye u ka jiri bɛɛ tigɛ :En effet ils avaient coupé tous leurs arbres.k'k'pmINF aàpers3SG sabusábuncause kɛkɛ́vfaire uùpers3PL tuntùnprtPST yeyepmPFV.TR uùpers3PL kakappPOSS jirijírinarbre bɛɛbɛ́ɛdtmtout tigɛtìgɛvcouper : +sanji ma na u fɛ yen.La pluie ne vint pas chez eux..sanjisánjinpluiesánncieljíneau mamapmPFV.NEG nanàvvenir uùpers3PL fɛfɛ̀pppar yenyènadvlà-bas . +Mɔgɔninfinw tun ye karana don u ka jiriw la o san kelen na.Les hommes avaient pris soin des arbres cette année-là.Mɔgɔninfinwmɔ̀gɔninfinwnmɔ̀gɔninfinnhommemɔ̀gɔnhommeninmrphDIMfìnadjnoirwmrphPL tuntùnprtPST yeyepmPFV.TR karanakárannsouci dondònventrer uùpers3PL kakappPOSS jiriwjíriwnjírinarbrewmrphPL laláppà oòdtmce sansànnannée kelenkélennumun nanáppà . +Sanjiba nana olu fɛ yen, u ka sɛnɛfɛnw sabatira haali.La pluie vint chez eux en abondance, ils firent de très bonnes récoltes.Sanjibasánjibangrosse.aversesànjinpluiesánncieljíneaubamrphAUGM nananànavnàvvenirlamrphPFV.INTR oluòlûpersce.PL2òprncelumrphPL2 fɛfɛ̀pppar yenyènadvlà-bas , uùpers3PL kakapmSBJV sɛnɛfɛnwsɛ̀nɛfɛnwnsɛ̀nɛfɛnnplante.cultivéesɛ̀nɛvcultiverfɛ́nnchosewmrphPL sabatirasàbatiravsàbativprospérerramrphPFV.INTR haaliháaliadvtrès . +Sonsannin, n'a bɛ wele ko Jaason, o lafilila kojugu.Un lièvre, qu'on appelait Diasson, peinait beaucoup.SonsanninsònsanninnsònsannlièvreninmrphDIM , n'n'prepsi aàpers3SG bɛbɛpmIPFV.AFF welewélevappeler kokócopQUOT JaasonJaasonn.propNOM.M , oòprnce lafililaláfililavláfilivtromperlámrphCAUSfìlivjeterlamrphPFV.INTR kojugukójuguadvtropkónaffairejúguadjméchant . +Sogow tɔɔrɔla kɔngɔ fɛ, hali u tɛ kɛta dɔn tugunni.Les animaux sauvages souffraient de la famine, ils ne savaient plus que faire.SogowsògownsògonviandewmrphPL tɔɔrɔlatɔ́ɔrɔlavtɔ́ɔrɔvfaire.souffrirlamrphPFV.INTR kɔngɔkɔ́ngɔnfaim fɛfɛ̀pppar , halihálìprtmême uùpers3PL tɛtɛpmIPFV.NEG kɛtakɛ́taptcpà.fairekɛ́vfairetamrphPTCP.POT dɔndɔ́nvconnaître tugunnitúgunadvencoretúgunadvencoreniconjet . +Se banna u ye pewu.Ils étaient à bout de force.Sesénarrivée bannabànnavbànvrefuserlamrphPFV.INTR uùpers3PL yeyéppPP pewupéwuadvcomplètement . +U bɛ ka kelen kelen sa kɔngɔ fɛ.Ils mouraient de faim les uns après les autres.Uùpers3PL bɛbɛ́copêtre kakàpmINF kelenkélennumun kelenkélennumun sasàvmourir kɔngɔkɔ́ngɔnfaim fɛfɛ̀pppar . +Sonsannin ka kekun : bɛɛ b'o dɔn.Le lièvre est rusé, tout le monde le sait.SonsanninsònsanninnsònsannlièvreninmrphDIM kakapmQUAL.AFF kekunkègunvqmalin : bɛɛbɛ́ɛprnchacun b'b'pmIPFV.AFF oòprnce dɔndɔ̀nvconnaître . +O de y'a to don dɔ, Jaason wilila ka se toro ma, ka i kanto :C’est ainsi qu’un jour Diasson se rendit chez le rat et lui dit :Oòprnce dedèprtFOC y'y'pmPFV.TR aàpers3SG totóvrester dondónnjour dɔdɔ́dtmcertain , JaasonJaasonn.propNOM.M wililawúlilavwúlivse.leverlamrphPFV.INTR kakàpmINF sesévarriver torotòronrat.voleur mamàppADR , kakàpmINF iípersREFL kantokántovs'adresserkánncoutóvrester : +- N teri toro, kamalenkɔrɔ kɔnɔfɛɛrɛ mana ban don min, a bɛ sa o don.- Ami rat, le jour où un vieil homme a épuisé toutes ses astuces, c’est ce jour-là qu’il meurt.- Nńpers1SG teritérinami torotòronrat.voleur , kamalenkɔrɔkámalenkɔrɔnkámalenkɔrɔnhomme.en.pleine.forcekámalennjeune.hommekɔrɔadjmâle.adulte kɔnɔfɛɛrɛkɔ́nɔfɛɛrɛnkɔ́nɔnventrefɛ́ɛrɛnsolution manamánàpmCOND.AFF banbánvterminer dondónnjour minmîndtmREL , aàpers3SG bɛbɛpmIPFV.AFF sasàvmourir oòprnce dondónnjour . +Ni an ma dabali wɛrɛ tigɛ, kɔngɔ bɛ an bɛɛ bila Kolojɛbugu.Si nous ne trouvons pas une solution, la famine nous conduira tous au village des os blancs.Niníconjsi anánpers1PL mamapmPFV.NEG dabalidàbalinmoyen wɛrɛwɛ́rɛdtmautre tigɛtìgɛvcouper , kɔngɔkɔ́ngɔnfaim bɛbɛpmIPFV.AFF anánpers1PL bɛɛbɛ́ɛdtmtout bilabìlavmettre Kolojɛbugukólojɛbuguncimetièrekólonosjɛ́adjblancbùgunpaillote . +Toro y'a jaabi ko :Le rat lui répondit :Torotòronrat.voleur y'y'pmPFV.TR aàpers3SG jaabijáabivrépondre kokócopQUOT : +- Kɔrɔ Jaason, ne bɛ i ka bila la su ani tile.- Grand frère Diasson, je suis à ta disposition de jour comme de nuit- Kɔrɔkɔ̀rɔnaîné JaasonJaasonn.propNOM.M , nenêpers1SG.EMPH bɛbɛ́copêtre iípers2SG kakappPOSS bilabìlanabandon laláppà susúnnuit aniàniconjainsi.que tiletìlensoleil . +- Hatɛ !- Parfait !- Hatɛhátɛintjassurément ! +I ɲɛ bɛ dunun min na ne bolo, ni an sera ka ɲɔgɔn faamuya, an bɛ dumuni kɛ fo an sago ni an dɔngɔ.Regarde ce tam-tam : si nous arrivons à nous entendre nous pourrons manger à volonté.Iípers2SG ɲɛɲɛ́noeil bɛbɛ́copêtre dunundùnunntambour minmîndtmREL nanáppà nenêpers1SG.EMPH bolobóloppCNTRL , niníprepsi anánpers1PL seraséravsévarriverramrphPFV.INTR kakàpmINF ɲɔgɔnɲɔ́gɔnprnRECP faamuyafàamuyavcomprendrefàamuvcomprendreyamrphABSTR , anánpers1PL bɛbɛpmIPFV.AFF dumunidúmuninaction.de.mangerdúmuvmangerlimrphNMLZ kɛkɛ́vfaire fofóconjjusqu'à anánpers1PL sagosàgonvolonté niniconjet anánpers1PL dɔngɔdɔ̀ngɔndésir . +- Kɔrɔ sonsan, a ɲɛfɔ joona katuguni, bilakasuma tere man ɲi.- Grand-frère lièvre, explique rapidement car trop traîner porte malheur.- Kɔrɔkɔ̀rɔnaîné sonsansònsannlièvre , aàpers3SG ɲɛfɔɲɛ́fɔvexpliquerɲɛ́noeilfɔ́vdire joonajóonaadvbientôt katugunikàtuguniconjparce.que , bilakasumabìla-kà-súmanajournementbìlavmettrekàpmINFsúmavrafraîchir teretèrenchance manmanpmQUAL.NEG ɲiɲìvqbon . +- Wo bɛ dunun la, e b'i don wo fɛ, ka taga i da a kɔnɔ.- Il y a une petite ouverture au bas du tam-tam, tu dois rentrer par là et rester à l’intérieur.- Wowòntrou bɛbɛ́copêtre dunundùnunntambour laláppà , eêpers2SG.EMPH b'b'pmIPFV.AFF iípersREFL dondònventrer wowòntrou fɛfɛ̀pppar , kakàpmINF tagatágavaller iípers2SG dadávposer aàpers3SG kɔnɔkɔ́nɔppdans . +An bɛ taga sosenfilaninw fɛ yen.Nous nous rendrons alors au village des chevaux-à-deux-pattes.Anánpers1PL bɛbɛpmIPFV.AFF tagatágavaller sosenfilaninwsòsenfilaninwnsòsenfilansònchevalsènnjambefìlandeuxninmrphDIMwmrphPL fɛfɛ̀pppar yenyènadvlà-bas . +Ne b'a fɔ u ye ko ɲɛnajɛ bɛ an bolo.Je leur dirai que j'ai un numéro de spectacle.Nenêpers1SG.EMPH b'b'pmIPFV.AFF aàpers3SG fɔfɔ́vdire uùpers3PL yeyéppPP kokócopQUOT ɲɛnajɛɲɛ́najɛnréjouissanceɲɛ́noeillámrphCAUSjɛ́vblanchir bɛbɛ́copêtre anánpers1PL bolobóloppCNTRL . +N b'a fɔ ko n ka dunun bɛ kuma.Je leur dirai que mon tam-tam sait parler.Nńpers1SG b'b'pmIPFV.AFF aàpers3SG fɔfɔ́vdire kokócopQUOT nńpers1SG kakappPOSS dunundùnunntambour bɛbɛpmIPFV.AFF kumakúmavparler . +N'o kɛra u bɛ dumuni sugu bɛɛ kɛ ka an fana.Si ça marche, on nous fera toutes sortes de plats et le repas nous sera offert.N'n'prepsi oòprnce kɛrakɛ́ravkɛ́vfaireramrphPFV.INTR uùpers3PL bɛbɛpmIPFV.AFF dumunidúmuninaction.de.mangerdúmuvmangerlimrphNMLZ sugusúgunespèce bɛɛbɛ́ɛdtmtout kɛkɛ́vfaire kakàpmINF anánpers1PL fanafànavoffrir.un.repas . +An b'an fa tewu kɛrɛfɛ, ka sɔrɔ ka ɲɛnajɛ kɛ.Nous nous remplirons bien la panse, puis nous ferons le spectacle.Anánpers1PL b'b'pmIPFV.AFF anánpers1PL fafávremplir tewutéwuadvcomplètement kɛrɛfɛkɛ̀rɛfɛ̀advà.côtékɛ̀rɛncôtéfɛ̀pppar , kakàpmINF sɔrɔsɔ̀rɔvobtenir kakàpmINF ɲɛnajɛɲɛ́najɛnréjouissanceɲɛ́noeillámrphCAUSjɛ́vblanchir kɛkɛ́vfaire . +E yɛrɛ ka kan ka a tɔ faamuya sa.Toi-même tu peux comprendre la suite !Eêpers2SG.EMPH yɛrɛyɛ̀rɛ̂dtmmême kakapmQUAL.AFF kankánvqégal kakàpmINF aàpers3SG tɔtɔ̀nle.reste faamuyafàamuyavse.familiariserfàamuvcomprendreyamrphABSTR sasáprtenfin . +- Fo ka ɲa kɛ !- Bien sûr !- Fofóconjjusqu'à kakàpmINF ɲaɲɛ̀nréussite kɛkɛ́vfaire ! +N'e ye dɔnkili da, ne b'a laminɛ.Chaque fois que tu chanteras, je reprendrai le refrain.N'níprepsi eêpers2SG.EMPH yeyepmPFV.TR dɔnkilidɔ̀nkilinchantdɔ̀nndansekílivappeler dadávposer , nenêpers1SG.EMPH b'b'pmIPFV.AFF aàpers3SG laminɛlámìnɛvmaintenirlámrphCAUSmìnɛvattraper . +Bɛɛ b'a fɔ ko i ka dunun kumana.Tous croiront alors que ton tam-tam a parlé.Bɛɛbɛ́ɛprnchacun b'b'pmIPFV.AFF aàpers3SG fɔfɔ́vdire kokócopQUOT iípers2SG kakapmSBJV dunundùnunntambour kumanakúmanavkúmavparlerlamrphPFV.INTR . +- Tigicɔɔ !- Exactement !- Tigicɔɔtìgicɔɔintjtìginmaîtrecɔ́intjparfaitement ! +I y'a faamuya kosɛbɛ !Tu as parfaitement compris !Iípers2SG y'y'pmPFV.TR aàpers3SG faamuyafàamuyavse.familiariserfàamuvcomprendreyamrphABSTR kosɛbɛkósɛbɛadvtrès.bienkónaffairesɛ̀bɛadjsérieux ! +O ko fɔra cogo min na, o ko kɛra ten.Ce qui fut dit fut aussitôt fait.Oòprnce kokónaffaire fɔrafɔ́ravfɔ́vdireramrphPFV.INTR cogocógonmanière minmîndtmREL nanáppà , oòdtmce kokónaffaire kɛrakɛ́ravkɛ́vfaireramrphPFV.INTR tentènadvainsi . +Toro y'i kari baradunun kɔnɔ, ka t'i da o ju la tintintin.Le rat sauta dans le tam-tam et alla se blottir tout au fond.Torotòronrat.voleur y'y'pmPFV.TR iípersREFL karikárivcasser baradununbàradununnbàrancalebassedùnunntambour kɔnɔkɔ́nɔppdans , kakàpmINF t't'valler iípersREFL dadávposer oòprnce jujùnderrière laláppà tintintintíntintinadvsans.bouger.sans.bruit . +Toro y'a sugusugu dunun kɔnɔ tuma min na, Jaason ye dɔnkili da, toro y'a laminɛ.Dès que le rat se fut caché dans le tambour, le lièvre entonna alors sa chanson et le rat lui répondit.Torotòronrat.voleur y'y'pmPFV.TR aàpers3SG sugusugusúgusuguvs'engouffrer dunundùnunntambour kɔnɔkɔ́nɔppdans tumatùmanmoment minmîndtmREL nanáppà , JaasonJaasonn.propNOM.M yeyepmPFV.TR dɔnkilidɔ̀nkilinchantdɔ̀nndansekílivappeler dadávposer , torotòronrat.voleur y'y'pmPFV.TR aàpers3SG laminɛlámìnɛvmaintenirlámrphCAUSmìnɛvattraper . +U y'u dege u ka ko la, fo k'u se kosɛbɛ.Ils répétèrent ainsi jusqu’à ce qu’ils y arrivent bien.Uùpers3PL y'y'pmPFV.TR uùpers3PL degedègevenseigner uùpers3PL kakappPOSS kokónaffaire laláppà , fofóconjjusqu'à k'k'pmINF uùpers3PL sesévarriver kosɛbɛkósɛbɛadvtrès.bienkónaffairesɛ̀bɛadjsérieux . +Kɔrɔ Jaason y'a ka dunun ta ka dulon a kan na, ka sɔrɔ k'a kun da dugu fɔlɔ kan.Diasson prit alors son tam-tam, l'accrocha à son cou, puis se dirigea vers le premier village.Kɔrɔkɔ̀rɔnaîné JaasonJaasonn.propNOM.M y'y'pmPFV.TR aàpers3SG kakappPOSS dunundùnunntambour tatàvprendre kakàpmINF dulondúlonvsuspendre aàpers3SG kankánncou nanáppà , kakàpmINF sɔrɔsɔ̀rɔvobtenir k'k'pmINF aàpers3SG kunkùnntête dadávcréer dugudùgunterre fɔlɔfɔ́lɔadjpremier kankànppsur . +A sera o dugu soda la tuma min na, a y'a sɔrɔ dugumusow bɛ jibɔ la foroba kɔlɔnba la.Arrivé à l’entrée du village, il rencontra un groupe de femmes en train de puiser de l’eau au grand puits.Aàpers3SG seraséravsévarriverramrphPFV.INTR oòdtmce dugudùgunterre sodasódanseuilsónmaisondánbouche laláppà tumatùmanmoment minmîndtmREL nanáppà , aàpers3SG y'y'pmPFV.TR aàpers3SG sɔrɔsɔ̀rɔvobtenir dugumusowdùgumusowndùgunterremùsonfemmewmrphPL bɛbɛ́copêtre jibɔjíbɔnjíneaubɔ́vsortir laláppà forobafòrobanbien.publicfòronchampbamrphAUGM kɔlɔnbakɔ̀lɔnbankɔ̀lɔnnpuitsbamrphAUGM laláppà . +Olu ɲɛ dara sonsannin dununtigi kan tuma min na, u kabakoyara.Voyant un lièvre muni d’un tam-tam, elles furent ébahies.Oluòlûpersce.PL2òprncelumrphPL2 ɲɛɲɛ́noeil daradáravdávposerramrphPFV.INTR sonsanninsònsanninnsònsannlièvreninmrphDIM dununtigidùnuntigindùnunntambourtìginmaître kankànppsur tumatùmanmoment minmîndtmREL nanáppà , uùpers3PL kabakoyarakábakoyaravkábakoyavétonnerkábavs'étonnerkónaffaireyamrphABSTRramrphPFV.INTR . +U dɔ la kelen y'i kanto :L’une d’entre elles s’exclama :Uùpers3PL dɔdɔ́dtmcertain laláppà kelenkélennumun y'y'pmPFV.TR iípersREFL kantokántovs'adresserkánncoutóvrester : +- Kabako segifa filɛ dɛrɛ!- Voilà un panier plein de choses incroyables !- Kabakokábakonmerveillekábavs'étonnerkónaffaire segifasègifansègincorbeillefánplein filɛfílɛvregarder dɛrɛdɛ́rɛprtcertainement ! +Sonsannin dununtigi?Un lièvre joueur de tam-tam !SonsanninsònsanninnsònsannlièvreninmrphDIM dununtigidùnuntigindùnunntambourtìginmaître ? +Jaason y'u jaabi ko :Diasson leur répondit :JaasonJaasonn.propNOM.M y'y'pmPFV.TR uùpers3PL jaabijáabivrépondre kokócopQUOT : +-Aw ma kabako ye fɔlɔ.- Vous n’avez pas encore vu le plus extraordinaire : - Awáwpers2PL.EMPH mamapmPFV.NEG kabakokábakonmerveillekábavs'étonnerkónaffaire yeyévvoir fɔlɔfɔ́lɔprtd'abord . +Ne ka dunun bɛ mɔgɔkan fɔ.mon tam-tam parle.Nenêpers1SG.EMPH kakappPOSS dunundùnunntambour bɛbɛpmIPFV.AFF mɔgɔkanmɔ̀gɔkannmɔ̀gɔnhommekánncou fɔfɔ́vdire . +Ni su kora bi, aw n'a latigɛ dɔn.À la nuit tombée, vous en aurez le cœur net.Niníprepsi susúnnuit korakòravkòvarriverramrphPFV.INTR bibìadvaujourd'hui , awáwpers2PL.EMPH n'nàvvenir aàpers3SG latigɛlàtigɛndécisionlámrphCAUStìgɛvcouper\mrphNMLZ2 dɔndɔ́nvconnaître . +Aw ye dugutigi ka so yɔrɔ jira ne la fɔlɔ.Mais montrez-moi d’abord la maison du chef du village.Awáwpers2PL.EMPH yeyépmIMP dugutigidùgutiginchef.de.villagedùgunterretìginmaître kakappPOSS sosónmaison yɔrɔyɔ́rɔnlieu jirajìravmontrer nenêpers1SG.EMPH laláppà fɔlɔfɔ́lɔadjpremier . +Muso kelen bilara ɲɛnajɛ dunan ɲɛ ka taga dugutigi ka so.Une des femmes précéda l'étranger artiste de spectacle et ils allèrent à la maison du chef.Musomùsonfemme kelenkélennumun bilarabìlaravbìlavmettreramrphPFV.INTR ɲɛnajɛɲɛ́najɛnréjouissanceɲɛ́noeillámrphCAUSjɛ́vblanchir dunandúnannétranger ɲɛɲɛ́ppdevant kakàpmINF tagatágavaller dugutigidùgutiginchef.de.villagedùgunterretìginmaître kakappPOSS sosónmaison . +Kabini bulonda la, Jaason ye foli kɛ :Dès la porte du vestibule, le lièvre fit les salutations :Kabinikàbíniprepdepuiskàbíprepdepuisníconjsi bulondabùlondanporte.du.vestibulebùlonnantichambredánbouche laláppà , JaasonJaasonn.propNOM.M yeyepmPFV.TR folifòlinsalutationfòvsaluerlimrphNMLZ kɛkɛ́vfaire : +- Dugutigi kunnandi, i ni wula !- Bonjour, chanceux Chef de village !- Dugutigidùgutiginchef.de.villagedùgunterretìginmaître kunnandikùnnandiadjchanceuxkùnnancontenu.de.têtekùnntêtelamrphàdívqagréable , iípers2SG niniconjet wulawúlansoir ! +Dugutigi dalen y'i kanto :Sans lever la tête, le vieillard répondit :Dugutigidùgutiginchef.de.villagedùgunterretìginmaître dalendálenptcpdávposerlenmrphPTCP.RES y'y'pmPFV.TR iípersREFL kantokántovs'adresserkánncoutóvrester : +-I danse !- Sois le bienvenu!- Iípers2SG dansedansevETRG ! +I ni tagama !Quelle peine que de marcher !Iípers2SG niníconjsi tagamatágamanvoyage ! +Sonsannin donna bulon kɔnɔ tuma min na, dugutigi y'a ni dunun ye.Une fois le lièvre entré dans le vestibule le chef de village le vit avec son tam-tam :SonsanninsònsanninnsònsannlièvreninmrphDIM donnadònnavdònventrerlamrphPROG bulonbùlonnantichambre kɔnɔkɔ́nɔppdans tumatùmanmoment minmîndtmREL nanáppà , dugutigidùgutiginchef.de.villagedùgunterretìginmaître y'y'pmPFV.TR aàpers3SG niniconjet dunundùnunntambour yeyévvoir . +A kabakoyara ko :Il s'étonna : Aàpers3SG kabakoyarakábakoyaravkábakoyavétonnerkábakonmerveillekábavs'étonnerkónaffaireyamrphABSTRramrphPFV.INTR kokócopQUOT : +-Ne ɲɛkisɛ de bɛ ka nkalon tigɛ wa, ne hakili de bɛ fili la ?- Mes yeux me mentent-ils ou bien est-ce mon esprit qui me joue des tours ?- Nenêpers1SG.EMPH ɲɛkisɛɲɛ́kisɛnoeilɲɛ́noeilkìsɛngrain dedèprtFOC bɛbɛ́copêtre kakàpmINF nkalonnkàlonnmensonge tigɛtìgɛvcouper wawáprtQ , nenêpers1SG.EMPH hakilihákilinesprit dedèprtFOC bɛbɛ́copêtre filifìlinerreur laláppà ? +- Eh ! Dugutigi ɲuman !- Eh, bienheureux chef !- Ehɛ̀ɛintjpas.possible! ! Dugutigidùgutiginchef.de.villagedùgunterretìginmaître ɲumanɲùmanadjbon ! +I ɲɛkisɛ ye tiɲɛ fɔ, wa i hakili ma buluku.Tes yeux te disent la vérité et ton esprit ne s'embrouille pas.Iípers2SG ɲɛkisɛɲɛ́kisɛnoeilɲɛ́noeilkìsɛngrain yeyepmPFV.TR tiɲɛtìɲɛnvérité fɔfɔ́vdire , wawàconjalors iípers2SG hakilihákilinesprit mamapmPFV.NEG bulukubùlukuvpiocher . +Ne ni dunun sera i ka dugu kɔnɔ bi, ka na i n'i ka dugudenw ɲɛnajɛ.Je suis venu dans ton village avec mon tam-tam pour te distraire toi et tes villageois.Nenêpers1SG.EMPH niniconjet dunundùnunntambour seraséravsévarriverramrphPFV.INTR iípers2SG kakappPOSS dugudùgunterre kɔnɔkɔ́nɔppdans bibìadvaujourd'hui , kakàpmINF nanàvvenir iípers2SG n'n'conjet iípers2SG kakappPOSS dugudenwdùgudenwndùgudennvillageoisdùgunterredénnenfantwmrphPL ɲɛnajɛɲɛ́najɛvréjouirɲɛ́noeillámrphCAUSjɛ́vblanchir . +- N ma nin mɛn, n ma nin ye, i ma mɛn si la.- Si on dit « je n'ai jamais entendu ça » ou « je n'ai jamais vu ça », c'est qu'on n'a pas vécu longtemps.- Nńpers1SG mamapmPFV.NEG ninnìnprnceci mɛnmɛ́nventendre , nńpers1SG mamapmPFV.NEG ninnìnprnceci yeyévvoir , iípers2SG mamapmPFV.NEG mɛnmɛ́nvdurer sisìnvie laláppà . +Sonsan dununtigi ?!un lièvre avec un tam-tam ?!Sonsansònsannlièvre dununtigidùnuntigindùnunntambourtìginmaître ?! +dugutigi kan don.C'est le chef du village qui parle.dugutigidùgutiginchef.de.villagedùgunterretìginmaître kankánncou dondòncopID . +Sonsan y'a jaabi ko :Le lièvre lui répondit :Sonsansònsannlièvre y'y'pmPFV.TR aàpers3SG jaabijáabivrépondre kokócopQUOT : +- O tɛ kabako ye.- Cela n’a rien d’étonnant.- Oòprnce tɛtɛ́copCOP.NEG kabakokábakonmerveillekábavs'étonnerkónaffaire yeyéppPP . +Ne ka dunun bɛ kuma, a bɛ mɔgɔkan fɔ.De plus, mon tam-tam parle, il parle le langage des hommes.Nenêpers1SG.EMPH kakappPOSS dunundùnunntambour bɛbɛpmIPFV.AFF kumakúmavparler , aàpers3SG bɛbɛpmIPFV.AFF mɔgɔkanmɔ̀gɔkannmɔ̀gɔnhommekánncou fɔfɔ́vdire . +- Cɛnin wo, i tɛ sabali !- Eh là jeune homme! est-ce que tu n'en fais pas trop ?- Cɛnincɛ̀ninnjeune.hommecɛ̀nmâleninmrphDIM wowóprthé , iípers2SG tɛtɛpmIPFV.NEG sabalisábalivêtre.patient ! +N'i ye ne ka dugu wili ka jɔ a sen kan, ni kisɛ ma ye jaba la i ka dunun ko la, i tɔgɔ ko mɔgɔ salen.Si tu viens déranger tout mon village, et qu’il n’y a pas de graine dans l’oignon avec ton histoire de tam-tam qui parle, tu es un homme mort !N'níprepsi iípers2SG yeyepmPFV.TR nenêpers1SG.EMPH kakappPOSS dugudùgunterre wiliwúlivse.lever kakàpmINF jɔjɔ̀vdresser aàpers3SG sensènnjambe kankànppsur , niníprepsi kisɛkìsɛngrain mamapmPFV.NEG yeyévvoir jabajàbanéchalote laláppà iípers2SG kakappPOSS dunundùnunntambour kokónaffaire laláppà , iípers2SG tɔgɔtɔ́gɔnnom kokócopQUOT mɔgɔmɔ̀gɔnhomme salensàlenptcpsàvmourirlenmrphPTCP.RES . +O bɛɛ kɔ, jaason ko ale sɔnna o ma, sabu ale nakun ye ɲɛnajɛ ye.Malgré tout ça, Diasson dit qu'il acceptait, car s'il était venu c'était pour le spectacle..Oòprnce bɛɛbɛ́ɛdtmtout kɔkɔ́ppaprès , jaasonJaasonn.propNOM.M kokócopQUOT aleàlêpers3SG.EMPH sɔnnasɔ̀nnavsɔ̀nvaccepterlamrphPFV.INTR oòprnce mamàppADR , sabusábuconjparce.que aleàlêpers3SG.EMPH nakunnàkunnnànvenuekùnntête yeyécopEQU ɲɛnajɛɲɛ́najɛnréjouissanceɲɛ́noeillámrphCAUSjɛ́vblanchir yeyéppPP . +O yɔrɔnin kelen bɛɛ, dugutigi ye numu faseri bila, k'o ka don dugu kɔnɔ ka ɲɛnajɛdunan ko fɔ gatigiw ye.Aussitôt, le chef du village envoya un émissaire lui ordonnant d'entrer dans le village et d'aller auprès de tous les chefs de famille pour annoncer l’arrivée d’un artiste étranger.Oòprnce yɔrɔninyɔ́rɔninnpetit.endroit kelenkélennumun bɛɛbɛ́ɛdtmtout , dugutigidùgutiginchef.de.villagedùgunterretìginmaître yeyepmPFV.TR numunùmunforgeron faseriFàsérin.propNOM.M bilabìlavmettre , k'k'copQUOT oòprnce kakapmSBJV dondònventrer dugudùgunterre kɔnɔkɔ́nɔppdans kakàpmINF ɲɛnajɛdunanɲɛ́najɛdunannɲɛ́najɛnréjouissanceɲɛ́noeilnámrphCAUSjɛ́vblanchirdúnannétranger kokónaffaire fɔfɔ́vdire gatigiwgàtigiwngàtiginchef.de.la.famillegànfoyertìginmaîtrewmrphPL yeyéppPP . +Jaason kibaruya dara bɛɛ tulo kan.La nouvelle de ce tam-tam miraculeux fut entendue de tous.JaasonJaasonn.propNOM.M kibaruyakìbaruyankìbarunnouvelleyamrphABSTR daradáravdávposerramrphPFV.INTR bɛɛbɛ́ɛprnchacun tulotúlonoreille kankànppsur . +Dugu kɔnɔ, kuma wɛrɛ tɛ fɔ tugun ni dunun ko in tɛ.Dans le village, on ne parlait plus que de ce fameux tam-tam.Dugudùgunterre kɔnɔkɔ́nɔppdans , kumakúmanparole wɛrɛwɛ́rɛdtmautre tɛtɛpmIPFV.NEG fɔfɔ́vdire tuguntúgunadvencore niníconjsi dunundùnunntambour kokónaffaire inìndtmDEF tɛtɛ́copCOP.NEG . +A kibaruya kɛra ka dugu fa tewu.Le village était plein à ras bord de cette nouvelle.Aàpers3SG kibaruyakìbaruyankìbarunnouvelleyamrphABSTR kɛrakɛ́ravkɛ́vfaireramrphPFV.INTR kakàpmINF dugudùgunterre fafávremplir tewutéwuadvcomplètement . +O kosɔn, mɔgɔ kɔrɔtɔra su koli kɔrɔ.Aussi, tout le monde était impatient que la nuit tombe.Oòprnce kosɔnkósɔ̀nppà.cause.de , mɔgɔmɔ̀gɔnhomme kɔrɔtɔrakɔ́rɔtɔravkɔ́rɔtɔvse.presserramrphPFV.INTR susúnnuit kolikòlinkòvarriverlimrphNMLZ kɔrɔkɔ́rɔppsous . +Kɔrɔlen, ni ɲɛnajɛkɛladunanw jiginna dugu kɔnɔ, mɔgɔ bɛ dumuni bɔ ka taga d'u ma.La tradition exigeait alors que lorsqu'un artiste étranger était hébergé au village, les gens lui apportaient à manger.Kɔrɔlenkɔ̀rɔlénadvdéjàkɔ̀rɔvvieillirlenmrphPTCP.RES , niníprepsi ɲɛnajɛkɛladunanwɲɛ́najɛkɛladunanwnɲɛ́najɛkɛlananimateurɲɛ́najɛnréjouissanceɲɛ́noeilnámrphCAUSjɛ́vblanchirkɛ́vfairelamrphAG.PRMdúnannétrangerwmrphPL jiginnajìginnavjìginvdescendrelamrphPFV.INTR dugudùgunterre kɔnɔkɔ́nɔppdans , mɔgɔmɔ̀gɔnhomme bɛbɛpmIPFV.AFF dumunidúmuninaction.de.mangerdúmuvmangerlimrphNMLZ bɔbɔ́vsortir kakàpmINF tagatágavaller d'dívdonner uùpers3PL mamàppADR . +Dugumɔgɔ ye dumuni sugu bɛɛ dilan, ka taga o di sonsannin ma a jatigila la.Les villageoises cuisinèrent toutes sortes de plats et les apportèrent au lièvre là où il était hébergé.Dugumɔgɔdùgumɔgɔndùgunterremɔ̀gɔnhomme yeyepmPFV.TR dumunidúmuninaction.de.mangerdúmuvmangerlimrphNMLZ sugusúgunespèce bɛɛbɛ́ɛdtmtout dilandílanvfabriquer , kakàpmINF tagatágavaller oòprnce didívdonner sonsanninsònsanninnsònsannlièvreninmrphDIM mamàppADR aàpers3SG jatigilajàtigilanmaison.du.logeurjàtiginlogeurjàvhébergertìginmaîtrelamrphLOC laláppà . +O y'a sɔrɔ u y'a bila dunanjiginso kɔnɔ.Il se trouvait qu'on lui avait réservé la case pour les étrangers de passage.Oòprnce y'y'pmPFV.TR aàpers3SG sɔrɔsɔ̀rɔvobtenir uùpers3PL y'y'pmPFV.TR aàpers3SG bilabìlavmettre dunanjiginsodúnanjiginsonchambre.d'hôtedúnanjiginvaccueillirdúnannétrangerjìginvdescendresónmaison kɔnɔkɔ́nɔppdans . +Dumunidilaw y'u kɔdon yɔrɔ min na, sonsannin y'a fɔ toro ye k'o ka bɔ, u ka dumuni kɛ.Dès que les cuisinières tournèrent le dos, le lièvre dit au rat de sortir du tam-tam pour qu’ils mangent ensemble.Dumunidilawdúmunidilawndúmuninaction.de.mangerdúmuvmangerlimrphNMLZdílavfabriquerwmrphPL y'y'pmPFV.TR uùpers3PL kɔdonkɔ́dònvtourner.le.doskɔ́ndosdònventrer yɔrɔyɔ́rɔnlieu minmîndtmREL nanáppà , sonsanninsònsanninnsònsannlièvreninmrphDIM y'y'pmPFV.TR aàpers3SG fɔfɔ́vdire torotòronrat.voleur yeyéppPP k'k'copQUOT oòprnce kakapmSBJV bɔbɔ́vsortir , uùpers3PL kakapmSBJV dumunidúmuninaction.de.mangerdúmuvmangerlimrphNMLZ kɛkɛ́vfaire . +Toro bɔra a ka wonin fɛ.Toro sortit par son petit trou.Torotòronrat.voleur bɔrabɔ́ravbɔ́vsortirramrphPFV.INTR aàpers3SG kakappPOSS woninwòninnwòntrouninmrphDIM fɛfɛ̀pppar . +U ye dumuni kɛ k'u fa tewu tuma min na, toro donna a ka bara kɔnɔ a nɔ na.Dès qu'ils eurent fini de bien se remplir la panse, le rat reprit sa place dans la calebasse du tam-tam.Uùpers3PL yeyepmPFV.TR dumunidúmuninaction.de.mangerdúmuvmangerlimrphNMLZ kɛkɛ́vfaire k'k'pmINF uùpers3PL fafávremplir tewutéwuadvcomplètement tumatùmanmoment minmîndtmREL nanáppà , torotòronrat.voleur donnadònnavdònventrerlamrphPROG aàpers3SG kakappPOSS barabàrancalebasse kɔnɔkɔ́nɔppdans aàpers3SG nɔnɔ̀ntrace nanáppà . +A kɛra o cogo la haali !Cela s’est passé vraiment comme ça !Aàpers3SG kɛrakɛ́ravkɛ́vfaireramrphPFV.INTR oòprnce cogocógonmanière laláppà haaliháaliadvtrès ! +A kɛra o cogo la pɛtɛkɛlɛ !Cela s’est passé exactement comme ça !Aàpers3SG kɛrakɛ́ravkɛ́vfaireramrphPFV.INTR oòprnce cogocógonmanière laláppà pɛtɛkɛlɛpɛ̀tɛkɛlɛadvpɛ̀tɛvaplatirkɛ̀lɛnquerelle ! +Wa a tun ka kan ka kɛ ten para !Et oui il fallait que ça se déroule ainsi !Wawàconjalors aàpers3SG tuntùnprtPST kakapmQUAL.AFF kankánvqégal kakàpmINF kɛkɛ́vfaire tentènadvainsi parapáraadvcarrément ! +Bɛɛ b'a dɔn ko a kɛcogo ɲuman si tɛ nin bɔ.Tout le monde sait qu'il n'y a pas de meilleure manière que celle-ci.Bɛɛbɛ́ɛprnchacun b'b'pmIPFV.AFF aàpers3SG dɔndɔ̀nvconnaître kokócopQUOT aàpers3SG kɛcogokɛ́cogonmanière.de.fairekɛ́vfairecógonmanière ɲumanɲùmanadjbon sisídtmaucun tɛtɛpmIPFV.NEG ninnìnprnceci bɔbɔ́vsortir . +Sani ka su ko, cɛmisɛnw ni npogotigiw ye fɛrɛkɛnɛ fura k'o jɛ.Bien avant le début de la soirée, les jeunes garçons et les jeunes filles balayèrent soigneusement la place publique.Sanisániconjavant.de kakàpmINF susúnnuit kokòvarriver , cɛmisɛnwcɛ̀misɛnwncɛ̀misɛnnjeune.hommecɛ̀nmâlemìsɛnvqpetitwmrphPL niniconjet npogotigiwnpògotigiwnnpògotiginjeune.fillenpògoncache-sexe.des.fillestìginmaîtrewmrphPL yeyepmPFV.TR fɛrɛkɛnɛfɛ̀rɛkɛnɛnplace.publiquefɛ̀rɛnplace.publiquekɛ́nɛnclarté furafúranvbalayer k'k'pmINF oòprnce jɛjɛ́vblanchir . +Bilakorow ye kalamugumugu doni, k'o ton fɛrɛ fan kelen fɛ.Les petits enfants ramassèrent des branches et de la paille sèche et les entassèrent dans un coin de la place.Bilakorowbìlakòrownbìlakòrongarçonnet.incirconciswmrphPL yeyepmPFV.TR kalamugumugukàlamugumugunkàlantigemúgunpoudremúgunpoudre donidònivcharger , k'k'pmINF oòprnce tontònventasser fɛrɛfɛ̀rɛnplace.publique fanfànncôté kelenkélennumun fɛfɛ̀pppar . +Musow y'u bolo lateliya, k'u ka sufɛdumuni mɔ k'a sɔrɔ tile ma bin.Les femmes se dépêchèrent de cuisiner le repas du soir avant que le soleil ne se couche.MusowmùsownmùsonfemmewmrphPL y'y'pmPFV.TR uùpers3PL bolobólonbras lateliyaláteliyavaccélérerlámrphCAUStéliyavaccélérertélivqrapideyamrphDEQU , k'k'pmINF uùpers3PL kakappPOSS sufɛdumunisúfɛdumuninsúnnuitfɛ̀pppardúmuninaction.de.mangerdúmuvmangerlimrphNMLZ mɔmɔ̀vmûrir k'k'pmINF aàpers3SG sɔrɔsɔ̀rɔvobtenir tiletìlensoleil mamapmPFV.NEG binbìnvtomber . +Dugu kɔnɔ, baro wɛrɛ tɛ ka bɔ sonsannin ka dunun ko kɔ.Dans le village, il n'y avait d'autre sujet de conversation que le tam-tam du lièvre.Dugudùgunterre kɔnɔkɔ́nɔppdans , barobàronconversation wɛrɛwɛ́rɛdtmautre tɛtɛ́copCOP.NEG kakàpmINF bɔbɔ́vsortir sonsanninsònsanninnsònsannlièvreninmrphDIM kakappPOSS dunundùnunntambour kokónaffaire kɔkɔ́ppaprès . +Ko duman mana dɔgɔda, mɔgɔ bɛ kɔrɔtɔ.Quand quelque chose d'agréable est prévu, les gens sont toujours impatients.Kokónaffaire dumandúmanadjagréabledívqagréablemanmrphADJ manamánàpmCOND.AFF dɔgɔdadɔ́gɔdavfixer.datedɔ́gɔnmarchédávposer , mɔgɔmɔ̀gɔnhomme bɛbɛpmIPFV.AFF kɔrɔtɔkɔ́rɔtɔvse.presser . +Nka bamanan ko : “Wagati dɔgɔdalen, o se man ko”.Toutefois, les bambaras disent : une fois la date fixée, elle ne tarde pas à arriver.Nkaǹkaconjmais bamananbámànannbambara kokócopQUOT : “ Wagatiwágatinmoment dɔgɔdalendɔ́gɔdalenptcpdɔ́gɔdanfixer.datedɔ́gɔnmarchédávposerlenmrphPTCP.RES , oòprnce sesénarrivée manmanpmQUAL.NEG kogóvqdésagréable ” . +Su kolen, dumuniw kɛra wagati min na, dugutigi ye mɔgɔ bila ka taga a fɔ sonsannin ye ko ɲɛnajɛ bɔtuma surunyana, ko a ka labɛnw kɛ.À la nuit tombée, quand tout le monde eut fini de manger, le chef du village envoya quelqu'un dire au lièvre que l'heure du spectacle était proche et qu'il fallait qu'il se prépare.Susúnnuit kolenkòlenptcpkòvarriverlenmrphPTCP.RES , dumuniwdúmuniwndúmuninaction.de.mangerdúmuvmangerlimrphNMLZwmrphPL kɛrakɛ́ravkɛ́vfaireramrphPFV.INTR wagatiwágatinmoment minmîndtmREL nanáppà , dugutigidùgutiginchef.de.villagedùgunterretìginmaître yeyepmPFV.TR mɔgɔmɔ̀gɔnhomme bilabìlavmettre kakàpmINF tagatágavaller aàpers3SG fɔfɔ́vdire sonsanninsònsanninnsònsannlièvreninmrphDIM yeyéppPP kokócopQUOT ɲɛnajɛɲɛ́najɛnréjouissanceɲɛ́noeillámrphCAUSjɛ́vblanchir bɔtumabɔ̀tumanbɔ̀tunforêt.de.bambousbɔ̀nbamboutúntouffemamrphCOM surunyanasùrunyanavsùrunyavraccourcirsùrunvqcourtyamrphDEQUlamrphPFV.INTR , kokócopQUOT aàpers3SG kakapmSBJV labɛnwlàbɛnwnlàbɛnnpréparatifslámrphCAUSbɛ̀nvse.rencontrerwmrphPL kɛkɛ́vfaire . +O y'a sɔrɔ fɛrɛkɛnɛ fara iko dakɔnɔni.On pouvait voir que la place publique s'était remplie comme les dents serrées les unes contre les autres dans la bouche. :Oòprnce y'y'pmPFV.TR aàpers3SG sɔrɔsɔ̀rɔvobtenir fɛrɛkɛnɛfɛ̀rɛkɛnɛnplace.publiquefɛ̀rɛnplace.publiquekɛ́nɛnclarté farafáravfávremplirramrphPFV.INTR ikoíkoconjcomme dakɔnɔnidákɔnɔɲinndánbouchekɔ́nɔppdansɲínndent . +Cɛkɔrɔbaw, musokɔrɔbaw, cɛmisɛnw, bilakorow ani npogotigiw bɛɛ tun sera fɛrɛ la.Les vieux, les vieilles, les jeunes, les petits garçons et les petites filles, tout le monde était déjà sur place.Cɛkɔrɔbawcɛ̀kɔrɔbawncɛ̀kɔrɔbanvieillardcɛ̀nmâlekɔ̀rɔadjvieuxbamrphAUGMwmrphPL , musokɔrɔbawmùsokɔrɔbawnmùsokɔrɔbanvieille.femmemùsokɔrɔnvieille.femmemùsonfemmekɔ̀rɔadjvieuxbamrphAUGMwmrphPL , cɛmisɛnwcɛ̀misɛnwncɛ̀misɛnnjeune.hommecɛ̀nmâlemìsɛnvqpetitwmrphPL , bilakorowbìlakòrownbìlakòrongarçonnet.incirconciswmrphPL aniàniconjainsi.que npogotigiwnpògotigiwnnpògotiginjeune.fillenpògoncache-sexe.des.fillestìginmaîtrewmrphPL bɛɛbɛ́ɛdtmtout tuntùnprtPST seraséravsévarriverramrphPFV.INTR fɛrɛfɛ̀rɛnplace.publique laláppà . +Donsow n'u ka marifa don, bilakorow n'u ka kalaw don, musow ni kolonkala don.Les chasseurs avaient leurs fusils chargés et les petits garçons avaient leurs arcs et leurs flèches, et les femmes leurs pilons.DonsowdònsowndònsonchasseurwmrphPL n'n'conjet uùpers3PL kakappPOSS marifamàrifanfusil dondòncopID , bilakorowbìlakòrownbìlakòrongarçonnet.incirconciswmrphPL n'n'conjet uùpers3PL kakappPOSS kalawkàlawnkàlantigewmrphPL dondòncopID , musowmùsownmùsonfemmewmrphPL niniconjet kolonkalakòlonkalanpilonkòlonnmortierkàlantige dondòncopID . +Ni sonsannin ka dunun ma se ka kuma, dugutigi ye yamariya di k'u k'a faga.Le chef du village avait donné l’autorisation de tuer le lièvre si jamais son tam-tam n'avait pu parler.Niníprepsi sonsanninsònsanninnsònsannlièvreninmrphDIM kakappPOSS dunundùnunntambour mamapmPFV.NEG sesévarriver kakàpmINF kumakúmavparler , dugutigidùgutiginchef.de.villagedùgunterretìginmaître yeyepmPFV.TR yamariyayàmariyanautorisation didívdonner k'k'copQUOT uùpers3PL k'k'pmSBJV aàpers3SG fagafàgavtuer . +Sonsannin setuma fɛrɛ la, mɔgɔ y'u mɔsɔnmɔsɔn ka sira bila a ye.Au moment où le lièvre arriva avec son tam-tam, la foule se bouscula pour lui laisser un passage.SonsanninsònsanninnsònsannlièvreninmrphDIM setumasétumansénarrivéetùmanmoment fɛrɛfɛ̀rɛnplace.publique laláppà , mɔgɔmɔ̀gɔnhomme y'y'pmPFV.TR uùpers3PL mɔsɔnmɔsɔnmɔ́sɔnmɔsɔnvmɔ́sɔnvserrermɔ́sɔnvserrer kakàpmINF sirasíranchemin bilabìlavmettre aàpers3SG yeyéppPP . +A n'a ka dununba y'a jɔ fɛrɛ cɛmancɛ la.Il s'arrêta avec son tam-tam au centre de la place.Aàpers3SG n'n'conjet aàpers3SG kakappPOSS dununbadùnunbandùnunntambourbamrphAUGM y'y'pmPFV.TR aàpers3SG jɔjɔ̀vdresser fɛrɛfɛ̀rɛnplace.publique cɛmancɛcɛ́mancɛnmilieu laláppà . +Kalamɔɲɔ kɛra tasuma la ka yeelen bonya.On versa branchages et paille sur le feu pour obtenir une bonne lumière.Kalamɔɲɔkàlamɔɲɔnkàlantigemɔ̀ɲɔntorche kɛrakɛ́ravkɛ́vfaireramrphPFV.INTR tasumatásumanfeutánfeusúmanodeur laláppà kakàpmINF yeelenyéelennlumière bonyabònyavgrossirbònvqgrandyamrphDEQU . +Jaason y'a ka dunun bila a kan na, ka dunun fɔ ka bɛn ni dɔnkili ye :Diasson mit son tam-tam à son cou, puis il se mit à jouer du tam-tam et, sur ce rythme, commença à chanter :JaasonJaasonn.propNOM.M y'y'pmPFV.TR aàpers3SG kakappPOSS dunundùnunntambour bilabìlavmettre aàpers3SG kankánncou nanáppà , kakàpmINF dunundùnunntambour fɔfɔ́vdire kakàpmINF bɛnbɛ̀nvse.rencontrer niniconjet dɔnkilidɔ̀nkilinchantdɔ̀nndansekílivappeler yeyéppPP : +- Ne ka tukutukubara min filɛ, ne ka takatakabara min filɛ, ni bara ma mɔgɔninfinkan fɔ, dugudenw ka kuntigɛjuru bɛ n na.- Mon toucou-toucou-bara que voici, mon toucou-toucou-bara que voilà, si mon tam-tam ne parle pas, que les villageois ont le droit de me couper la tête.- Nenêpers1SG.EMPH kakappPOSS tukutukubaratúkutukubarantúkutukuonomatCHNTbàrancalebasse minmîndtmREL filɛfílɛvregarder , nenêpers1SG.EMPH kakappPOSS takatakabaratakatakabarantakatakaonomatCHNTbàrancalebasse minmînprnREL filɛfílɛvregarder , niníprepsi barabàrancalebasse mamapmPFV.NEG mɔgɔninfinkanmɔ̀gɔninfinkannmɔ̀gɔninfinnhommemɔ̀gɔnhommeninmrphDIMfìnvq/adjnoirkánncou fɔfɔ́vdire , dugudenwdùgudenwndùgudennvillageoisdùgunterredénnenfantwmrphPL kakappPOSS kuntigɛjurukùntigɛjurunkùntigɛvcouper.la.têtekùnntêtetìgɛvcouperjùruncorde bɛbɛ́copêtre nńpers1SG nanáppà . +Kabini o kɛra, toro y'a jaabi dunun kɔnɔ :À ce moment-là, le rat répondit depuis l’intérieur du tam-tam :Kabinikàbíniprepdepuiskàbíprepdepuisníconjsi oòprnce kɛrakɛ́ravkɛ́vfaireramrphPFV.INTR , torotòronrat.voleur y'y'pmPFV.TR aàpers3SG jaabijáabivrépondre dunundùnunntambour kɔnɔkɔ́nɔppdans : +- Tin ! Kin ! Njoo !- Ting ! King ! Bam !- TinTinonomatCHNT ! KinKinonomatCHNT ! NjoonjooonomatCHNT ! +Ne bɛ mɔgɔkan fɔ !Je parle comme les gens !Nenêpers1SG.EMPH bɛbɛpmIPFV.AFF mɔgɔkanmɔ̀gɔkannmɔ̀gɔnhommekánncou fɔfɔ́vdire ! +Tin ! Kin ! Njoo !- Ting ! King ! Bam !TinTinonomatCHNT ! KinKinonomatCHNT ! NjoonjooonomatCHNT ! +Ne bɛ mɔgɔkan fɔ !Je parle comme les gens !Nenêpers1SG.EMPH bɛbɛpmIPFV.AFF mɔgɔkanmɔ̀gɔkannmɔ̀gɔnhommekánncou fɔfɔ́vdire ! +O kɛlen, jama nisɔndiyara, jama kabakoyara.Alors, une joie et un étonnement sans précédent s’emparèrent de la foule.Oòprnce kɛlenkɛ́lenptcpkɛ́vfairelenmrphPTCP.RES , jamajàmanfoule nisɔndiyaranísɔndiyaravnísɔndiyavréjouirnísɔnnhumeurnínâmesɔ̀nncœurdívqagréableyamrphDEQUramrphPFV.INTR , jamajàmanfoule kabakoyarakábakoyaravkábakoyavétonnerkábavs'étonnerkónaffaireyamrphABSTRramrphPFV.INTR . +Dɔ jasiranna, dɔ dabali banna.Certains prirent peur, d'autres n'en croyaient pas leurs oreilles.Dɔdɔ́prncertain jasirannajàsírannaveffrayerjànombresíranvcraindre , dɔdɔ́prncertain dabalidàbalinmoyen bannabànnavbànvterminerlamrphPFV.INTR . +Dugutigi y'a fɔ sonsannin ye ko a ka ɲɛnajɛ ka di, ko su kelen tɛ u fara ɲɔgɔn na.Le chef du village dit au lièvre que son spectacle était très bon, mais qu'ils n'allaient pas se séparer mme ça après une seule soirée.Dugutigidùgutiginchef.de.villagedùgunterretìginmaître y'y'pmPFV.TR aàpers3SG fɔfɔ́vdire sonsanninsònsanninnsònsannlièvreninmrphDIM yeyéppPP kokócopQUOT aàpers3SG kakappPOSS ɲɛnajɛɲɛ́najɛnréjouissanceɲɛ́noeillámrphCAUSjɛ́vblanchir kakapmQUAL.AFF didívqagréable , kokócopQUOT susúnnuit kelenkélennumun tɛtɛpmIPFV.NEG uùpers3PL farafáravdiviser ɲɔgɔnɲɔ́gɔnprnRECP nanáppà . +Sonsan ye su saba kɛ yen sogo ni basi kan, ka sɔrɔ ka tɛmɛ ka taga dugu wɛrɛ la, min kɔrɔtɔlen tun don k'a kɔnɔ.Diasson y passa donc trois nuits de suite, se gavant de viande et de couscous, puis ils partirent vers un autre village, qui les attendait déjà avec impatience.Sonsansònsannlièvre yeyepmPFV.TR susúnnuit sabasàbanumtrois kɛkɛ́vfaire yenyènadvlà-bas sogosògonviande niniconjet basibàsincouscous kankànppsur , kakàpmINF sɔrɔsɔ̀rɔvobtenir kakàpmINF tɛmɛtɛ̀mɛvpasser kakàpmINF tagatágavaller dugudùgunterre wɛrɛwɛ́rɛdtmautre laláppà , minmînprnREL kɔrɔtɔlenkɔ́rɔtɔlenptcpkɔ́rɔtɔvse.presserlenmrphPTCP.RES tuntùnprtPST dondòncopID k'k'pmINF aàpers3SG kɔnɔkɔ̀nɔvattendre . +Surukuba y'o kibaruya mɛn tuma min na, o ye kolikɛba dɔ koron k'o minɛ.Mise au courant de la nouvelle, la hyène se mit à poursuivre un margouillat qu’elle attrapa.SurukubasúrukubansúrukunhyènebamrphAUGM y'y'pmPFV.TR oòdtmce kibaruyakìbaruyankìbarunnouvelleyamrphABSTR mɛnmɛ́nventendre tumatùmanmoment minmîndtmREL nanáppà , oòprnce yeyepmPFV.TR kolikɛbakòlikɛbankòlikɛnvieux.margouillat.mâlebamrphAUGM dɔdɔ́dtmcertain koronkóronvcerner k'k'pmINF oòprnce minɛmìnɛvattraper . +A y'a sugusugu a ka dunun wo fɛ ka sɔrɔ ka taga dugu dɔ la.Elle fourra le reptile par le trou de son tam-tam et se rendit dans un village.Aàpers3SG y'y'pmPFV.TR aàpers3SG sugusugusúgusuguvs'engouffrer aàpers3SG kakappPOSS dunundùnunntambour wowòntrou fɛfɛ̀pppar kakàpmINF sɔrɔsɔ̀rɔvobtenir kakàpmINF tagatágavaller dugudùgunterre dɔdɔ́dtmcertain laláppà . +A sera tuma min na, a ko dugutigi ma :Elle se fit conduire chez le chef du village et lui dit :Aàpers3SG seraséravsévarriverramrphPFV.INTR tumatùmanmoment minmîndtmREL nanáppà , aàpers3SG kokócopQUOT dugutigidùgutiginchef.de.villagedùgunterretìginmaître mamàppADR : +- A fɔ i ka dugudenw ye, ko u bɛɛ ka na ni basi ye, sogo, kini, dɛgɛ, ani dumuni duman caman ye.- Va dire à tes habitants qu'ils m'apportent beaucoup de couscous, de viande, de riz, de bouillie et d'autres nourritures succulentes.- Aàpers3SG fɔfɔ́vdire iípers2SG kakappPOSS dugudenwdùgudenwndùgudennvillageoisdùgunterredénnenfantwmrphPL yeyéppPP , kokócopQUOT uùpers3PL bɛɛbɛ́ɛdtmtout kakapmSBJV nanàvvenir niniconjet basibàsincouscous yeyéppPP , sogosògonviande , kinikíninriz.cuit , dɛgɛdɛ̀gɛnbrouet , aniàniconjainsi.que dumunidúmuninaction.de.mangerdúmuvmangerlimrphNMLZ dumandúmanadjagréabledívqagréablemanmrphADJ camancámanadjnombreuxcávqnombreuxmanmrphADJ yeyéppPP . +Ni su kora, ne bɛ ɲɛnajɛ bɔ, ne ka dunun bɛ kuma.Quand la nuit sera tombée, je vais vous faire un spectacle : mon tam-tam parle.Niníprepsi susúnnuit korakòravkòvarriverramrphPFV.INTR , nenêpers1SG.EMPH bɛbɛpmIPFV.AFF ɲɛnajɛɲɛ́najɛnréjouissanceɲɛ́noeillámrphCAUSjɛ́vblanchir bɔbɔ́vsortir , nenêpers1SG.EMPH kakappPOSS dunundùnunntambour bɛbɛpmIPFV.AFF kumakúmavparler . +Dugumɔgɔ ye dumuni duman sugu bɛɛ tobi, ka surukuba fana n'o ye.Les villageois cuisinèrent toutes sortes de plats et les offrirent à la hyène.Dugumɔgɔdùgumɔgɔndùgunterremɔ̀gɔnhomme yeyepmPFV.TR dumunidúmuninaction.de.mangerdúmuvmangerlimrphNMLZ dumandúmanadjagréabledívqagréablemanmrphADJ sugusúgunespèce bɛɛbɛ́ɛdtmtout tobitóbivcuire , kakàpmINF surukubasúrukubansúrukunhyènebamrphAUGM fanafànavoffrir.un.repas n'n'conjet oòprnce yeyéppPP . +Suruku y'o bɛɛ dun ka kolikɛba to bara kɔnɔ.Elle mangea tout, laissant le margouillat à l'intérieur du tam-tam.Surukusúrukunhyène y'y'pmPFV.TR oòprnce bɛɛbɛ́ɛdtmtout dundúnvmanger kakàpmINF kolikɛbakòlikɛbankòlikɛnvieux.mâlekɛadjmâlebamrphAUGM totóvrester barabàrancalebasse kɔnɔkɔ́nɔppdans . +O tun bɛ to k'a kunkolo bɔ wonin fɛ, ka dununtigi nuguma lajɛ a bɛ ka sogo kunun.Par le trou, celui-ci ne pouvait que regarder le vorace maître du tam-tam se goinfrer de bonne viande.Oòprnce tuntùnprtPST bɛbɛpmIPFV.AFF totóvrester k'k'pmINF aàpers3SG kunkolokùnkoloncrânekùnntêtekólonos bɔbɔ́vsortir woninwòninnwòntrouninmrphDIM fɛfɛ̀pppar , kakàpmINF dununtigidùnuntigindùnunntambourtìginmaître nugumanùgumaadjgourmandnùgunintestinmamrphCOM lajɛlájɛvregarderlámrphCAUSjɛ́vblanchir aàpers3SG bɛbɛ́copêtre kakàpmINF sogosògonviande kununkùnuvavaler . +Su kora tuma min na, dugutigi ye mɔgɔ bila ka surukuba weele ko ɲɛnajɛ bɔtuma sera.À la nuit tombée, le chef du village envoya quelqu'un dire à la hyène que c'était l'heure du spectacle.Susúnnuit korakòravkòvarriverramrphPFV.INTR tumatùmanmoment minmîndtmREL nanáppà , dugutigidùgutiginchef.de.villagedùgunterretìginmaître yeyepmPFV.TR mɔgɔmɔ̀gɔnhomme bilabìlavmettre kakàpmINF surukubasúrukubansúrukunhyènebamrphAUGM weelewéelevappeler kokócopQUOT ɲɛnajɛɲɛ́najɛnréjouissanceɲɛ́noeillámrphCAUSjɛ́vblanchir bɔtumabɔ̀tumanbɔ̀tunforêt.de.bambousbɔ̀nbamboutúntouffemamrphCOM seraséravsévarriverramrphPFV.INTR . +Fɛrɛ kɔnɔ o wagati la, o y'a sɔrɔ dugumɔgɔw labɛnnen don ni marifaw, ani tamaw ni berekurunw ye.À ce moment-là sur la place publique, on pouvait voir les villageois tous armés de fusils, de lances et de bâtons.Fɛrɛfɛ̀rɛnplace.publique kɔnɔkɔ́nɔppdans oòprnce wagatiwágatinmoment laláppà , oòprnce y'y'pmPFV.TR aàpers3SG sɔrɔsɔ̀rɔvobtenir dugumɔgɔwdùgumɔgɔwndùgunterremɔ̀gɔnhommewmrphPL labɛnnenlábɛnnenptcplábɛ̀nvpréparerlámrphCAUSbɛ̀nvse.rencontrerlenmrphPTCP.RES dondòncopID niniconjet marifawmàrifawnmàrifanfusilwmrphPL , aniàniconjainsi.que tamawtàmawntàmanlancewmrphPL niniconjet berekurunwbérekurunwnbérenbâtonkùrunboulewmrphPL yeyéppPP . +U tun bɛnnen don a kan ko ni dunun ma se ka kuma, surukuba bɛ faga.Ils s’étaient mis d’accord : « si le tam-tam de la hyène ne parle pas, elle sera tuée ».Uùpers3PL tuntùnprtPST bɛnnenbɛ̀nnenptcpbɛ̀nvse.rencontrerlenmrphPTCP.RES dondòncopID aàpers3SG kankànppsur kokócopQUOT niníconjsi dunundùnunntambour mamapmPFV.NEG sesévarriver kakàpmINF kumakúmavparler , surukubasúrukubansúrukunhyènebamrphAUGM bɛbɛpmIPFV.AFF fagafàgavtuer . +Dununfɔladunan y'i jɔ fɛrɛ cɛmancɛ la ka dɔnkili da :L'étrangère joueuse de tam-tam s'arrêta au milieu de la place et se mit à chanter :Dununfɔladunandúnunfɔladunanndúnunfɔlanjoueur.de.tambourdùnunntambourfɔ́vdirelamrphAG.PRMdúnannétranger y'y'pmPFV.TR iípersREFL jɔjɔ̀vdresser fɛrɛfɛ̀rɛnplace.publique cɛmancɛcɛ́mancɛnmilieu laláppà kakàpmINF dɔnkilidɔ̀nkilinchantdɔ̀nndansekílivappeler dadávposer : +- Ne ka tukutukubara min filɛ, ne ka takatakabara min filɛ, ni bara ma mɔgɔninfinkan fɔ, dugudenw ka kuntigɛjuru bɛ n na.- Mon toucou-toucou-bara que voici, mon toucou-toucou-bara que voilà, si mon tam-tam ne parle pas comme les hommes, les habitants ont le droit de me couper la tête.- Nenêpers1SG.EMPH kakappPOSS tukutukubaratúkutukubarantúkutukuonomatCHNTbàrancalebasse minmîndtmREL filɛfílɛvregarder , nenêpers1SG.EMPH kakappPOSS takatakabaratakatakabarantakatakaonomatCHNTbàrancalebasse minmînprnREL filɛfílɛvregarder , niníprepsi barabàrancalebasse mamapmPFV.NEG mɔgɔninfinkanmɔ̀gɔninfinkannmɔ̀gɔninfinnhommemɔ̀gɔnhommeninmrphDIMfìnvq/adjnoirkánncou fɔfɔ́vdire , dugudenwdùgudenwndùgudennvillageoisdùgunterredénnenfantwmrphPL kakappPOSS kuntigɛjurukùntigɛjurunkùntigɛvcouper.le.coukùnncoutìgɛvcouperjùruncorde bɛbɛ́copêtre nńpers1SG nanáppà . +Kolikɛba diminnen ma kuma.Le margouillat, fâché, demeura muet.Kolikɛbakòlikɛbankòlikɛnvieux.mâlekɛadjmâlebamrphAUGM diminnendíminenptcpdímivfaire.souffrirlenmrphPTCP.RES mamapmPFV.NEG kumakúmavparler . +Surukuba ko :La hyène dit alors :SurukubasúrukubansúrukunhyènebamrphAUGM kokócopQUOT : +- Aw ka sabali fɔlɔ.- Patientez quelques instants.- Awáwpers2PL.EMPH kakapmSBJV sabalisábalivêtre.patient fɔlɔfɔ́lɔ̀advautrefois . +Ne hakili bɔra ka kilisi fɔ bara la.J’ai oublié de faire des incantations magiques à mon tam-tam.Nenêpers1SG.EMPH hakilihákilinesprit bɔrabɔ́ravbɔ́vsortirramrphPFV.INTR kakàpmINF kilisikílisinformule.magique fɔfɔ́vdire barabàrancalebasse laláppà . +Ni o ma kɛ, a tɛ kuma.Sans cela, il ne peut pas parler.Niníconjsi oòprnce mamapmPFV.NEG kɛkɛ́vfaire , aàpers3SG tɛtɛpmIPFV.NEG kumakúmavparler . +U ye yamariya di surukuba ma, ko a k'o laada latilen.Ils autorisèrent la hyène à respecter comme il faut ses coutumes traditionnelles.Uùpers3PL yeyepmPFV.TR yamariyayàmariyanautorisationyámarivautoriseryamrphABSTR didívdonner surukubasúrukubansúrukunhyènebamrphAUGM mamàppADR , kokócopQUOT aàpers3SG k'k'pmSBJV oòdtmce laadalàadancoutume latilenlátilenvredresserlámrphCAUStílenvredresser . +A y'a biri, k'a kunkolo gɛrɛ bara wo la, ka dɔgɔdɔgɔninfɔ kolikɛba ye ko :Elle se pencha, approcha sa tête de l’ouverture, elle s’adressa tout doucement au margouillat :Aàpers3SG y'y'pmPFV.TR aàpers3SG biribírivcourber , k'k'pmINF aàpers3SG kunkolokùnkoloncrânekùnntêtekólonos gɛrɛgɛ̀rɛvs'approcher barabàrancalebasse wowòntrou laláppà , kakàpmINF dɔgɔdɔgɔninfɔdɔ́gɔdɔgɔninfɔvdɔ́gɔdɔgɔninadvdoucementfɔ́vdire kolikɛbakòlikɛbankòlikɛnvieux.mâlekɛadjmâlebamrphAUGM yeyéppPP kokócopQUOT : +- N'i ma donkili da , n' i ma dɔnkili laminɛ, an bɛɛ bɛ kɛ su ye sisan.- Si tu ne chantes pas, si tu ne reprends pas le refrain, dans un instant il ne restera de nous que deux cadavres !- N'níprepsi iípers2SG mamapmPFV.NEG donkilidɔ̀nkilinchantdɔ̀nndansekílivappeler dadávposer , n'n'conjsi iípers2SG mamapmPFV.NEG dɔnkilidɔ̀nkilinchantdɔ̀nndansekílivappeler laminɛlámìnɛvmaintenirlámrphCAUSmìnɛvattraper , anánpers1PL bɛɛbɛ́ɛdtmtout bɛbɛpmIPFV.AFF kɛkɛ́vfaire susùncadavre yeyéppPP sisansísànadvmaintenant . +Kolikɛba y'a jaabi ko :Le margouillat lui répondit :Kolikɛbakòlikɛbankòlikɛnvieux.mâlekɛadjmâlebamrphAUGM y'y'pmPFV.TR aàpers3SG jaabijáabivrépondre kokócopQUOT : +- N kɔni tɛ fosi fɔ, sabu ne nugu lankolon don.- Quant à moi, je ne dirai rien, car mon estomac est vide.- Nńpers1SG kɔnikɔ̀niprtTOP.CNTR2 tɛtɛpmIPFV.NEG fosifósìprnrien fɔfɔ́vdire , sabusábuconjparce.que nenêpers1SG.EMPH nugunùgunintestin lankolonlánkolonadjvidelámrphCAUSkólonadjvide dondòncopID . +Dugumɔgɔ ye ne faga o, dugumɔgɔ ma ne faga o, kɔngɔ bɛ ne faga.Que les villageois me tuent ici ou qu’ils me laissent vivant, la famine va de toute façon m’ôter la vie.Dugumɔgɔdùgumɔgɔndùgunterremɔ̀gɔnhomme yeyepmPFV.TR nenêpers1SG.EMPH fagafàgavtuer oôconjDISTR , dugumɔgɔdùgumɔgɔndùgunterremɔ̀gɔnhomme mamapmPFV.NEG nenêpers1SG.EMPH fagafàgavtuer oôconjDISTR , kɔngɔkɔ́ngɔnfaim bɛbɛpmIPFV.AFF nenêpers1SG.EMPH fagafàgavtuer . +N kɔrɔ suruku, i ka ko ye i bolo.Ma chère hyène, débrouille-toi !Nńpers1SG kɔrɔkɔ̀rɔnaîné surukusúrukunhyène , iípers2SG kakappPOSS kokónaffaire yeyécopêtre iípers2SG bolobóloppCNTRL . +O kɛra yɔrɔ min na, surukuba ye dunun fili, k'i pan ko a bɛ jama cɛci ka boli.Aussitôt, la hyène jeta le tam-tam, sauta et fendit la foule en courant.Oòprnce kɛrakɛ́ravkɛ́vfaireramrphPFV.INTR yɔrɔyɔ́rɔnlieu minmîndtmREL nanáppà , surukubasúrukubansúrukunhyènebamrphAUGM yeyepmPFV.TR dunundùnunntambour filifìlivjeter , k'k'pmINF iípersREFL panpánvsauter kokócopQUOT aàpers3SG bɛbɛpmIPFV.AFF jamajàmanfoule cɛcicɛ́cìvcasser.en.deuxcɛ́nmilieucìvfrapper kakàpmINF bolibòlivcourir . +O y'a sɔrɔ mɔgɔw sɔmina, u y'a bugo k'a faga.Mais les gens étaient aux aguets, ils lui tapèrent dessus jusqu'à ce que mort s'ensuive.Oòprnce y'y'pmPFV.TR aàpers3SG sɔrɔsɔ̀rɔvobtenir mɔgɔwmɔ̀gɔwnmɔ̀gɔnhommewmrphPL sɔminasɔ̀minavsɔ̀mivavertirlamrphPFV.INTR , uùpers3PL y'y'pmPFV.TR aàpers3SG bugobùgɔvfrapper k'k'pmINF aàpers3SG fagafàgavtuer . +Bara fililen cɛcira dingɛn dɔ min kɛrɛfɛ, kolikɛba y'i kari o kɔnɔ.Le tam-tam quant à lui s’était brisé près d’un trou, et le margouillat s’y glissa discrètement.Barabàrancalebasse fililenfìlilenptcpfìlivjeterlenmrphPTCP.RES cɛciracɛ́cìravcɛ́cìvcasser.en.deuxcɛ́nmilieucìvfrapperramrphPFV.INTR dingɛndìngɛntrou dɔdɔ́dtmcertain minmîndtmREL kɛrɛfɛkɛ̀rɛfɛ̀pppar.côtékɛ̀rɛncôtéfɛ̀pppar , kolikɛbakòlikɛbankòlikɛnvieux.mâlekɛadjmâlebamrphAUGM y'y'pmPFV.TR iípersREFL karikárivcasser oòprnce kɔnɔkɔ́nɔppdans . +N badenw, mɔgɔ kana taga sugu la ko i sinamuso tagara, wa dɔ bɛ to dɔ madegeli la.Mes frères et sœurs ! On ne doit jamais se rendre au marché juste parce que sa coépouse y va, on peut y rester, en imitant une autre.Nńpers1SG badenwbádenwnbádennfrère.soeur.utérin(e)bánmèredénnenfantwmrphPL , mɔgɔmɔ̀gɔnhomme kanakànâpmPROH tagatágavaller sugusúgunmarché laláppà kokócopQUOT iípers2SG sinamusosìnamusoncoépousesìnancoépousemùsonfemme tagaratágaravtágavallerramrphPFV.INTR , wawàconjalors dɔdɔ́ncertain bɛbɛpmIPFV.AFF totóvrester dɔdɔ́prncertain madegelimàdegelinmàdègevimitermàmrphSUPERdègevenseignerlimrphNMLZ laláppà . +Bamanan ko : « Janfajuru fyɛku kojugu, a bɛ fereke i yɛrɛ kan la ».Les bambaras disent : « À force de manier ta petite corde de trahison, tu finiras par la nouer autour de ton propre cou ».Bamananbámànannbambara kokócopQUOT : « Janfajurujànfajurunjànfantrahisonjùruncorde fyɛkufyékuvremuer kojugukójuguadvtropkónaffairejúguadjméchant , aàpers3SG bɛbɛpmIPFV.AFF ferekeférekevembrouiller iípers2SG yɛrɛyɛ̀rɛ̂dtmmême kankánncou laláppà » .