Z - z
Zafu→̌→ 4→n.prop/n : 0 →n.prop : 4→n : 0
n prop ABRABR, Zone d’Alphabétisation Fonctionnelle
Zakɔbu→̌→ 0→n.prop/n : 0 →n.prop : 0→n : 0
n prop NOM ETRGJacob
Zamayiki→̌→ 2→n.prop/n : 0 →n.prop : 2→n : 0
n prop TOPJamaïque (pays).
Zan→̌→ 3→n.prop/n : 0 →n.prop : 3→n : 0
n prop NOM ETRGZhang Zangi (Zhang Qian, explorateur et doplomate chinois du 2 siècle av. J.-C.)
Zan→̌→ 104→n.prop/n : 0 →n.prop : 149→n : 0
n prop NOM MJean (pape Jean-Paul II 1920 - 2005).
n prop NOM MZan (prénom du 3e fils chez les Bambara).
n prop NOM M (nom masculin).
zàn sònsannsònsan; nsàn; zàn.
n lièvre jáàson.
1 • lièvre brun commun, Lepus capensis (dans les contes le lièvre est réputé astucieux, malin). sònsanbilennin.
2 • lièvre de Whyte, Lepus whytei. sònsanbugun.
Zanbɛzi→̌→ 0→n.prop/n : 0 →n.prop : 0→n : 0
n prop TOPZambèze (un fleuve en Afrique du Sud).
Zanbi→̌→ 21→n.prop/n : 0 →n.prop : 21→n : 0
n prop TOPZambie (pays).
Zancɛbugu→̌→ 15→n.prop/n : 0 →n.prop : 15→n : 0
n prop TOPZantiébougou (ville et commune, cercle de Bougouni, région de Sikasso).
zándarama→̌→ 27 zándaramu; zántaramu; zándarmu.
n gendarme
n gendarmerie
zándaramu zándaramazántaramu; zándarmu.
n gendarme
zándaramu zándarama
n zándarama; zándramu gendarme òlu dè nàna kɛ́ án bólo yé bì sá zándramu - kàramɔgɔ fáaramasi dúnan - àni pòlisiw pílasi. (La Geste de Ségou - L'Avènement de Da - 178) ETRG.FRA.
zándarmu zándaramazándaramu; zántaramu; zándarmu.
n gendarme
zándramu zándarama
n zándaramu; zándarama gendarme òlu dè nàna kɛ́ án bólo yé bì sá zándramu - kàramɔgɔ fáaramasi dúnan - àni pòlisiw pílasi. (La Geste de Ségou - L'Avènement de Da - 178) ETRG.FRA.
zànfala nsànfalansànfɛlɛ; zànfala; gànfɛlɛ; nkànfɛlɛ; nsànfalanfalan.
n maladie cutanéemaladie cutanée, pytiriasis versicolor, dartre (taches squameuses disséminées sur la peau). dà, kàbabilen.
Zangi→̌→ 1→n.prop/n : 0 →n.prop : 1→n : 0
n prop NOM ETRG
1 • Zhang. Zan (Zhang Qian, explorateur chinois, IIème siècle avant J.C.)
2 • Xuanzang. Ziyanki (Xuanzang, un moine bouddhiste chinois du 7 siècle qui a fait un voyage en Inde et en Arabie).
Zanikɔdugu→̌→ 1→n.prop/n : 0 →n.prop : 1→n : 0
n prop TOP (nom d'un village, région de Sikasso).
Zankarabala→̌→ 0→n.prop/n : 0 →n.prop : 0→n : 0
n prop TOPZankarabala (commune de Fallou, cercle de Nara, région de Koulikoro).
Zànkɛ́→̌→ 61→n.prop/n : 0 →n.prop : 61→n : 0
n prop NOM MNOM M (nom masculin).
Zankɛbugu→̌→ 1→n.prop/n : 0 →n.prop : 1→n : 0
n prop TOPZankèbougou (village, commune de Didiéni, cercle de Kolokani, région de Koulikoro).
Zantalini
n prop Gentalline Ni denfitini don, aw bɛ zantalini (gentalline) fara anpisilini kan (kilogaramu kelen o kilogaramu kelen, aw bɛ miligaramu 2 kɛ a la tile kɔnɔ).(Dɔgɔtɔrɔ tɛ sigida min na, 2018) ETRG.FRA.
zantamisini
n gentamycine Bɛlɛnin (sɛbɛn ɲɛ Bɛlɛni ni kɔnɔnafɛnw foroko cili (farali)) Anpisilini ni zantamisini
zántaramu zándaramazándaramu; zántaramu; zándarmu.
n gendarme
zantiyani
n gentiane Ni safa don, aw bɛ wiyolɛ d zantiyani (violet de gentiane), ... (Dɔgɔtɔrɔ tɛ sigida min na, 2018) ETRG.FRA.
zánwiye zánwuyezánwiye Fr. janvier
n janvier
zánwuye→̌→ 20 zánwiye Fr. janvier
n janvier
Zapɔn→̌→ 42→n.prop/n : 0 →n.prop : 42→n : 0 Yapɔn
n prop TOPJapon (pays).
zaponɛ zapɔnɛzaponɛ Fr. japonais
n Japonais
zapɔnɛ→̌→ 0 zaponɛ Fr. japonais
n Japonais
zaradɛn
n jardin kɔ̀, nákɔ (...) Fasokanw labaarali kalan dakun bɛɛ la ; denlamɔyɔrɔw (zaradɛnw), baaradegekalansow ani kalansobaw la; (Kibaru 559, 2018) ETRG.FRA.
n eau de Javeleau de Javel
zayɛri Zayiri
n prop ABRABR, ZAER, Zone d’animation et d’expansion rurale
n zaï (une technique culturale traditionnelle originaire d'Afrique de l'Ouest (Mali, Niger, Burkina Faso) aujourd'hui principalement pratiquée par la population du Nord du Burkina Faso (Yatenga). Elle y est réapparue dans les années 1980 à la suite des périodes de sécheresse connues dans l'ensemble du Sahel après avoir été plus ou moins abandonnée à la suite de périodes d'abondance (1950-1970), de l'éclatement des familles et de la mécanisation de la préparation des nouveaux champs).
Zayiri→̌→ 10→n.prop/n : 0 →n.prop : 10→n : 0
n prop TOPZaïre (pays, ancien nom de la RDC).
Zayiri→̌→ 1→n.prop/n : 0 →n.prop : 0→n : 1 zayɛri
n prop ABRABR, ZAER, Zone d’animation et d’expansion rurale
Zebala→̌→ 7→n.prop/n : 0 →n.prop : 7→n : 0
n prop TOPZébala (village et commune, cercle de Koutiala, région de Sikasso).
zɛ́duuru jɛ́duuru
n chanfrein pattes blancschanfrein pattes blancs, cheval au chanfrein et aux pattes blancs
zɛ̀gɛlɛn sɛ̀gɛlɛnnsɛ̀gɛlɛn; zɛ̀gɛlɛn; sègelen; nsègelen.
n ver de Guinéever de Guinée
Zeguwa→̌→ 0→n.prop/n : 0 →n.prop : 0→n : 0
n prop TOPZégoua (ville, cercle de Kadiolo, région de Sikasso).
Zelabugu→̌→ 1→n.prop/n : 0 →n.prop : 1→n : 0
n prop TOPZielabougou (village dans la commune de Ouelessébougou, cercle de Kati, région de Koulikoro).
Zelandiya→̌→ 1→n.prop/n : 0 →n.prop : 1→n : 0
n prop TOPZealandia (continent partiellement submergé comprenant la Nouvelle -Zélande).
zɛli
n gel ka mabɔ ɲɔgɔn na ni mɛtɛrɛ kelen hakɛ ye, ka tɛgɛw ko ni safunɛ ye, walima ka zɛli hidoro alikɔliki k'u la, ani ka nunnabiri don. (Kibaru 581, 2020) ETRG.FRA.
zeluzili
n prop Gelusil Asipirini talen kɔfɛ, walasa a kana aw furu jeni jeni, aw bɛ a ta dumuni kɛ waati ka ji caman min a kan walima nɔnɔ walima furudimifura jilama kutu ɲɛ kelen i n’a fɔ maalɔkisi (Maalox) walima zeluzili (Gelusil). (Dɔgɔtɔrɔ tɛ sigida min na, 2018) ETRG.FRA.
n général (grade militaire).
adj général
zèneralidebirigadi
n général de brigadegénéral de brigade 4 - Lakana minisiri: Zeneralidebirigadi Salifu Tarawele. (Kibaru 534, 2016, Minisiri kuraw) ETRG.FRA.
Zenɛri→̌→ 0→n.prop/n : 0 →n.prop : 0→n : 0
n prop NOM ETRGJenner (Edward Jenner, médecin anglais qui a inventé le vaccin contre la variole).
zenɛsi
n genèse A ye jɔyɔrɔw fa Sɛki Umaru Sisɔkɔ ka filimu (siniman) fila kɔnɔ; n'o ye Siya ani Zenɛsi ye. (Kibaru 515, 2014) ETRG.FRA.
Zenɛwu→̌→ 0→n.prop/n : 0 →n.prop : 0→n : 0
n prop TOPGenève
Zɛngi→̌→ 0→n.prop/n : 0 →n.prop : 0→n : 0
n prop NOM ETRGZheng (Zheng He, explorateur chinois de 14-15 siècles).
n Source : Fr. génie militairegénie.militaire, génie militaire
zenitali
adj génital Kurukurubana min bɛ mɔgɔ dogoyɔrɔw minɛ, o kasaara ka bon kosɛbɛ. Tubabukan na, a bɛ wele « Hɛripɛsi zenitali ». (Kibaru 525, 2015) ETRG.FRA.
zɛnki
n zinc zinki Dugujukɔrɔnafolomafɛn wɛrɛw bɛ yen i n'a fɔ Ofalikini, Kiwuru, Pulɔn ni Zɛnki, Liɲiti ani Sisiti, ka laso ni farasu fara o kan, olu bɛɛ taamasiyɛnw yera Gawo marabolo kɔnɔ.(Kibaru n°527, 12/2015) ETRG.FRA.
zeran
n gérant kùnnasigibaa Ka jateminɛ ni sɛgɛsɛgɛli kɛ koperatifu ka baara taabolo bɛɛ kan n'a ɲɛkun bɛ dirɛkitɛri bolo, walima zeran. (Kibaru 494, 2013) ETRG.FRA.
Zerbo→̌→ 0→n.prop/n : 0 →n.prop : 0→n : 0
n prop NOM CLZerbo
n pastèquepastèque, Citrullus sp (sauvage ou comestible). cucu.
Zèrusàlɛmu→̌→ 21→n.prop/n : 0 →n.prop : 21→n : 0
n prop TOPJérusalem (ville d'Israël/Palestine).
Zesɛnki
n prop G5 Basigi sabatili jamana kɔnɔ an'a kɔkan o waleya dɔ ye jamana 5 jɛ sɔrɔdasikulu kɛrɛnkɛrɛnnen sigili ye senkan; n'o bɛ wele tubabukan na Zesɛnki Saheli (G5 Sahel). (Kibaru 552, 2018) ETRG.FRA.
Zesi→̌→ 2→n.prop/n : 0 →n.prop : 2→n : 0
n prop Zeus (dieu suprême de la Grèce ancienne).
Zeyinabu Jɛ̀nɛ́bàJɛ̀nɛbù; Jènebù; Jainab; Nsɛ̀nɛbú; Bájènebà; Jɛ̀nɛ́
n prop NOM F (Jɛ̀nɛ́ est une forme diminutive).
Zeyiya→̌→ 0→n.prop/n : 0 →n.prop : 0→n : 0
n prop ABRABR, GIA, Groupe islamique armé
Zezana-Gara→̌→ 2→n.prop/n : 0 →n.prop : 2→n : 0
n prop TOPSinzana-Gare (un village près de Ségou).
Zida→̌→ 0→n.prop/n : 0 →n.prop : 0→n : 0
n prop NOM ETRGJudas
Zidani→̌→ 0→n.prop/n : 0 →n.prop : 0→n : 0
n prop NOM ETRGZinédine Zidane (footballeur).
n judo
zifu→̌→ 0 zuifu; ziyifu Fr. Juif
n Juifjuif
Zigɛnshori→̌→ 0→n.prop/n : 0 →n.prop : 0→n : 0
n prop TOPZiguinchor (ville du sud du Sénégal).
zilɛ
n gilet O la, n'i ye Mali sɔrɔdasiw lajɛ, kɛlɛkɛminɛn girin minnu b'u bolo, olu kɔrɔlen don, wa u bɛ coron cɛncɛn kan; u caman bɛ yen fana yɛrɛtangalan t'u bolo, n'a bɛ fɔ o ma « zilɛ parabali ». (Kibaru 494, 2013) ETRG.FRA.
zimelazi
n jumelage fìlaninteriya Filaninteriya (Zimelazi), o bɛ Mɔti duguw ni Faransi dugu caman cɛ. (Kibaru 522, 2015) ETRG.FRA.
n prop TOPZimbabwe (pays).
n prop TOPZimbabwe (pays).
Zinbawe→̌→ 21→n.prop/n : 0 →n.prop : 21→n : 0 Zinbabwe; Zinbabuwe
n prop TOPZimbabwe (pays).
ziniyɔrɔ ziɲɔri
n ziɲɔri junior Samatasɛgɛ Ziɲɔriw, olu fana bɛ taaa Libi «Kani», k’a daminɛ marisikalo tile 18 ka se awirilikalo tile 2 ma, san 2011.(Kibaru, n°467) ETRG.FRA.
zinki
n zinc zɛnki Dumuni nafamafɛn minnu bɛ wele tubabukan na witamini A, potasiyɔmu, kalikɛri ani zinki, olu bɛ jekisɛ la.(Kibaru 494, 2013) ETRG.FRA.
n junior
zipisi
n gypse Musow y'a jira, k'olu ye zipisi don ka fara farafinnɔgɔ kan.(Kibaru 536, 2016) ETRG.FRA.
n jupe jàso.
zìra nsìrasìra; sùla; zìra.
n cuivre jaunecuivre jaune kiwuru, dɛ̀ɲɛ.
Ziyanki→̌→ 0→n.prop/n : 0 →n.prop : 0→n : 0
n prop NOM ETRGXuanzang Zangi (Xuanzang, un moine bouddhiste chinois de 7 siècle qui a fait un voyage en Inde et en Arabie).
n arachide JL24arachide JL24 (sorte d'arachide, type JL24).
ziyifu zifuzuifu; ziyifu Fr. Juif
n Juifjuif
ziyifu zuyifu
n zuyifu; zuifu Juif, Juif, juif yàhudiya, zifu Zuyifuw ye siya dɔ ye, an b'a fɔ u ma yahudiyaw walima banisiralakaw.(Kibaru 538, 2016) ETRG.FRA.
zizeman
n jugement kíiritigɛ, kíiri, sàriyatigɛ Mali sariya la, ni kalo kelen tɛmɛna kasɔrɔ bangebaaw ma taa u den ka wolosɛbɛn labɛn, a laban na «Zizeman» de bɛ ɲini a ye. (Kibaru474 2011) ETRG.FRA.
n herbe Corchorus spherbe Corchorus sp (plantes adventices, 0,6-1,5 m).
n Administration des Eaux et ForêtsAdministration des Eaux et Forêts
n Administration des Eaux et ForêtsAdministration des Eaux et Forêts
n Administration des Eaux et ForêtsAdministration des Eaux et Forêts
zɔfɔrɛ zoforɛ
n Administration des Eaux et ForêtsAdministration des Eaux et Forêts Mɔ̀gɔw kúmana ò yɛ̀rɛ̂ kàn kósɛbɛ, ò kɔ́fɛ̀ ká kúma ozoforɛ kó kàn. Ozoforɛ y'án dègun !... (Traoré, Hinɛ nana III.01) ETRG.FRA. ozeforɛ; ozoforɛ
Zogbelemu→̌→ 0→n.prop/n : 0 →n.prop : 0→n : 0
n prop NOM CLNOM CL
Zɔgɔfina→̌→ 1→n.prop/n : 0 →n.prop : 1→n : 0
n prop TOPZogofina (village du Vieux Ségou).
zomɛtɛrɛ
n géomètre Zomɛtɛrɛw, n'o ye dugukolosumanaw ye, olu caman ka baara tun jɔra. (Kibaru 535, 2016) ETRG.FRA.
n rouille nsón dára mùru ìn ná ce couteau est rouillé
Zonba→̌→ 0→n.prop/n : 0 →n.prop : 0→n : 0
n prop TOPZomba (ville du Malawi, capitale du pays jusqu'à 1974).
n zone
n zone
n zɔ́ni zone jagokɛla don Zoni Endisiriyɛli la Bamakɔ (Kibaru n°527, 12/2015) Ofisi di Nizɛri sigida ka bon kosɛbɛ. A tilalen don k'a kɛ sigida duuru ye; o sigidaw bɛ wele ko « zɔniw ». O dugu dɔw ye Kolongo Ɲɔnɔ, Molodo, Ntenbugu, ani Kurumari ye.(Kibaru 345, 2000) ETRG.FRA.
zɔnki
n jonque O waatiw la, Zɛngi Hi tun b'a ka taamaw kɛ kurunba min kan, o tun bɛ wele ko Zɔnki.(Kibaru 548, 2017) ETRG.FRA.
Zɔrizi→̌→ 2→n.prop/n : 0 →n.prop : 2→n : 0
n prop TOPGéorgie (pays).
Zɔrɔzi→̌→ 0→n.prop/n : 0 →n.prop : 0→n : 0
n prop NOM ETRGGeorges
Zoze→̌→ 0→n.prop/n : 0 →n.prop : 0→n : 0
n prop NOM ETRGJosé (José Eduardo dos Santos, président d'Angola, 1979-2017).
Zú ÙsmánìUsmana; Usumana; Usmane; Usumani; Sumana; Zumana; Sumanɛ; Nsumanɛ
n prop NOM M (nom masculin).
n joug (des animaux de trait).
zuifu zifuzuifu; ziyifu Fr. Juif
n Juifjuif
zuifu zuyifu
n ziyifu; zuyifu Juif, Juif, juif yàhudiya, zifu Zuyifuw ye siya dɔ ye, an b'a fɔ u ma yahudiyaw walima banisiralakaw.(Kibaru 538, 2016) ETRG.FRA.
n juillet
Zumana ÙsmánìUsmana; Usumana; Usmane; Usumani; Sumana; Sumanɛ; Nsumanɛ; Zú
n prop NOM M (nom masculin).
Zuriki→̌→ 1→n.prop/n : 0 →n.prop : 1→n : 0
n prop TOPZurich
n journal dónkibarubɔla, kùnnafonisɛbɛn, làkalitasɛbɛn.
zusitisi
n justicejustice, de justice dezusitisi tílennenya Kiiritigɛsoba wɛrɛ min bɛ yen, o ɲɛsinnen bɛ peresidan ni minisiriw ma. O bɛ wele tubabukan na hɔtikuru dezusitisi. (Kibaru 522, 2015) ETRG.FRA.
Zuwanɛsiburugi→̌→ 1→n.prop/n : 0 →n.prop : 1→n : 0
n prop TOPJohannesbourg (ville d'Afrique du Sud).
zuwɛn
n joint Dɔrɔgu suguya min bɛ wele zuwɛn n'o ye kanabi ye tubabukan na, o bɛ dun don cɛya julafalaka la.(Kibaru 548, 2017) ETRG.FRA.
n juin
zuyifu
n ziyifu; zuifu Juif, Juif, juif yàhudiya, zifu Zuyifuw ye siya dɔ ye, an b'a fɔ u ma yahudiyaw walima banisiralakaw.(Kibaru 538, 2016) ETRG.FRA.
zuzi
n juge Nka, kiiritigɛla (n'o ye zuzi ye), o fana bɛ se k'i ban ko segin ka kɛ kiiri kan tuguni k'a da kiiri tigɛcogo lahalayaw kan sariya kɔnɔ.(Dibifara n°15, 2003) ETRG.FRA. kíiritigɛla, sàriyatigɛla.