Bamadaba bamanankan daɲɛgafe / dictionnaire du Corpus bambara de référence
A-Z ɲíni Fr (i) *
ɛ ɔ ɲ ŋ ɲíni!

Ɔ - ɔ

ɔ́→̌→ 176

intj bien sûrbien sûr ànkɛ.

ɔ̀→̌→ 434 ɛ̀

prt ainsiainsi, alors, or

ɔ̀hɔ ɔ̀hɔɔ

intj ohoh, ah oui! wóyìńba (d'étonnement).

ɔ̀hɔɔ→̌→ 35 ɔ̀hɔ

intj ohoh, ah oui! wóyìńba (d'étonnement).

ɔkisidi

n oxyde Fura takun tɛ o la, nka a yɔrɔw ka kan ka datugu ni fini ye walima ka tulu mu u la, zɛnki ɔkisidi (oxyde de zinc) bɛ min na tile kana u jeni. (Dɔgɔtɔrɔ tɛ sigida min na, 2018) ETRG.FRA.

ɔkisikodɔni

n oxycodoneoxycodone, dihydrohydroxycodéinone, dihydro-oxycodéinone (Dɔgɔtɔrɔ tɛ sigida min na, 2018) ETRG.FRA.

ɔkisitetarasikilini

n oxytétracycline (Dɔgɔtɔrɔ tɛ sigida min na, 2018) ETRG.FRA.

ɔkisitosini ɔsitosini

n ocytocine ositosini ɔsitosini Ni basibɔta ka ca den bangenen kɔ nka sani tonso ka bɔ, ɔkisitosini, mizopɔrɔsitɔli ani ɛrigometirini bɛ se ka di. (Dɔgɔtɔrɔ tɛ sigida min na, 2018) ETRG.FRA.

ɔkisizɛni

n oxygène nígazi, okisizɛni Sogow bɛ balo jolilasukaro la, ani kɛn na waati dɔw, ani fiɲɛ na; kɛrɛnkɛrɛnnenya la fiɲɛ ɲuman yɔrɔ, n'o ye « ɔkisizɛni » ye. (Kibaru 525, 2015) ETRG.FRA.

ɔkizamunikini

n oxamniquine Ɔkizamunikini (oxamniquine) bɛ jolilantumu suguya dɔw furakɛ. (Dɔgɔtɔrɔ tɛ sigida min na, 2018) ETRG.FRA.

ɔ́kutɔburu→̌→ 12 fr : octobre

n octobre

ɔndilatɛri

n ondulateur Motɛrɛ 3 minnu fanga bɛ kaweya (KVA) 1325 bɔ, ɔndilatɛri 2 minnu fanga ye kaweya 500 ye, panosolɛri fanga bɛ kilowati (KW) 810 bɔ ani batiriba 2 minnu fanga ye anpɛri 1400 ye lɛrɛ o lɛrɛ, olu y'a minɛnw ye. (Kibaru 500, 2013) ETRG.FRA.

ɔ̀nhɔ́n→̌→ 342

intj oui àwɔ́, íyò, nàamù, ǹǹń, ùnhun, ɔ̀nkɛ̀ (de réponse positive).

ɔ̀nkɛ̀→̌→ 1

intj ouioui, bien sûr àwɔ́, íyò, nàamù, ǹǹń, ùnhun, ɔ̀nhɔ́n.

ɔ́n-ɔ̀n únhùnún-ùn; ń-ń.

intj non àyí (de refus ou de désapprobation énergique). à tɛ sé ún-ùn ná il ne sait pas dire non

ɔnziyɛmu

adj onzième Gana jamana sɛbɛkɔrɔ yiriwara san kɛmɛ tan ni kelenna waati la n'o ye ɔnziyɛmu siyɛkili (11ème siècle) ye tubabukan na.(Kibaru 519, 2015) ETRG.FRA.

ɔ́pɛrashɔn óperasɔn

n óperason; óperasiyɔn; wóperasɔn; óperasɔn opération jàtesigi k'u to cikè yiriwali baaradaw ka hukumu kònò, i n'a fò operasonw. (Kibaru n°52, 1976) - woperasòn bè nyèjalan dimi kògòlen kènèya, k'a ban pewu. Une opération guérit le Trichiasis de façon définitive.(Ɲɛ kɛnɛya, Opération Yeelen, années 1980)mali baarada minw nyèsinnen bè suman sènè ni baganlamò ma n'u bè wele « òpèrashòn », olu bèe lajèlen y'u bolo don balikukalan kòrò, k'a kè u kun doni ye. (Nyètaa n°2, 1977) ETRG.FRA.

ɔpu→̌→ 1

intj hophop, hop! (mise en garde).

ɔputuki

adj optique O don kelen na, masakɛ fila jɛra, ka cakɛda kura dɔ kurubonkari min ka baaraw ɲɛsinnen bɛ kunnafoni ni kunnafonifalen fɛɛrɛ kura sabatili ma ni « kabulu Fiburu ɔputuki sigili ye, Aseyi demili (ACI 2000) kɔnɔ ».(Kibaru 505, 2014) ETRG.FRA.

ɔridewuru

n hors d'oeuvrehors d'oeuvre (tigatulu) Naw bɛ tobi n'a ye, jiranniw bɛ kɛ n'a ye, salatiw ni ɔridewuruw bɛ dilan n'a ye, an'olu ɲɔgɔnna caman.(Kibaru 544, 2017) ETRG.FRA.

ɔridinatɛri→̌→ 42

n ordinateur súbaganamansin.

ɔrikɛsitiri

n orchestre Ɲɔgɔndanw kɛra tulon 6 la: Tubabuburufiyɛlaw n'o ye «ɔrikɛsitiri» ye,... (Kibaru 552 2018) ETRG.FRA.

ɔrimɔni

n hormonehormone, hormones mɔ̀yalan Bangekɔlɔsi furakisɛw dilannen don tubabusɛgɛw ye minnu bɛ wele ko ɔrimɔni (les hormones); (Dɔgɔtɔrɔ tɛ sigida min na, 2018) ETRG.FRA.

ɔrize

n hors-jeu Hali Senegali ka bi fɔlɔ, o fana donna namara la bawo bidonbaga in tun bɛ bɛɛ kɔfɛ, ɔrize la. (Kibaru 518, 2015) ETRG.FRA.

ɔrizi

n orge alikaama ni ɔrizi, olu ye tɔni 45.668 ye. (Kibaru 520, 2014) ETRG.FRA.

ɔ̀rɔbinɛ òrobinɛwòrobinɛ; ɔ̀rɔbinɛ.

n robinet orobinɛ.

ɔ́rɔbu→̌→ 3 wɔ́rɔbu.

n robe


wɔ̀rɔ̀bú ~ ɔ̀rɔ̀bú ‘robe’
consonnes marginales : r jamais à l’initiale 2-51

ɔrɔdonansi

n ordonnance U bɛna feere sanni yamaruyasɛbɛnko (ɔrɔdonansi) tɛna ye a la. (Kibaru 504, 2014) ETRG.FRA.

ɔrɔku

n rock Dɔnkilikɔrɔma caman bɛ Tinariwɛri ka kasɛti bɔlen in kɔnɔ. O donkili dɔ ye Arafu ye. Asufu bɛ kelennabila n'a ɲɛnafin kɔfɔ. Ale ye buluzi ni ɔrɔku donnen ye burudaamɛw ka laadala fɔlisen kɔrɔ. (Kibaru 481, 2012) ETRG.FRA.

ɔsipɛni

n prop Ospen (Dɔgɔtɔrɔ tɛ sigida min na, 2018) ETRG.FRA.

ɔsishɛni okisizɛni

n okisizɛni oxygène nígazi, ɔkisizɛni Gazi min don, n'a ye ninakilifiɲɛ (okisizɛni) sama, u bɛ yɛlɛma ka kɛ ji ye. (Kibaru 487, 2012) òsishèni bè an joli saniya. (Nyètaa n°2, 1977) ETRG.FRA.

ɔsitosini

n ocytocine ositosini ɔkisitosini Ni basibɔta ka ca den bangenen kɔ nka sani tonso ka bɔ, ɔkisitosini, mizopɔrɔsitɔli ani ɛrigometirini bɛ se ka di. (Dɔgɔtɔrɔ tɛ sigida min na, 2018) ETRG.FRA.

ɔ̀wé àwɔ́ɔ̀wɔ́; àwá; àwɛ; ɔ̀wé; òwé.

intj oui íyò, nàamù, ǹǹń, ùnhun, ɔ̀nhɔ́n, ɔ̀nkɛ̀.

ɔ̀wɔ́ àwɔ́àwá; àwɛ; ɔ̀wé; òwé.

intj oui íyò, nàamù, ǹǹń, ùnhun, ɔ̀nhɔ́n, ɔ̀nkɛ̀.

Ɔminisipɔri→̌→ 1→n.prop/n : 0 →n.prop : 1→n : 0

n prop TOPstade omnisports Modibo Keïta

Ɔnbori→̌→ 0

n TOPHombori (commune, cercle de Douentza, région de Mopti).

Ɔrɔmu→̌→ 3→n.prop/n : 0 →n.prop : 3→n : 0

n prop TOPRome (capitale de l'Italie).

Ɔsitarali Ositarali

n prop TOPAustralie (pays).

Ɔtiwale Ɔtuwale

n Opération Haute Vallée du NigerOpération Haute Vallée du Niger, Office de developpement de la Haute Vallée du Niger, OHVH

Ɔtiwɔlita→̌→ 16→n.prop/n : 0 →n.prop : 16→n : 0 Otiwolita; Ɔtiwɔluta; Hotu Wolita; Walita Sandɔ

n prop TOPHaute-Volta (ancien nom de pays - Burkina Faso).

Ɔtiwɔluta ƆtiwɔlitaOtiwolita; Hotu Wolita; Walita Sandɔ

n prop TOPHaute-Volta (ancien nom de pays - Burkina Faso).

Ɔtuwale→̌→ 55 Ɔtiwale

n Opération Haute Vallée du NigerOpération Haute Vallée du Niger, Office de developpement de la Haute Vallée du Niger, OHVH

Ɔyɛmu→̌→ 1→n.prop/n : 0 →n.prop : 1→n : 0

n prop TOPOyem (une ville au nord du Gabon).