Bamadaba bamanankan daɲɛgafe / dictionnaire du Corpus bambara de référence
A-Z ɲíni Fr (i) *
ɛ ɔ ɲ ŋ ɲíni!

U - u

→̌→ 9864

pers 3PL3PL, ils, elles, leur, leurs, les, eux (pronom de la 3e personne pluriel, non-emphatique).


ń «je», í «tu», à «il/elle», án «nous», á «vous», ù «ils/elles»
Pronoms personnels non-emphatiques (4-26)

UDPM→̌→ 12

n UDPMUDPM, Union démocratique du peuple malien

UEMOA Imowa

n prop ABRABR, UEMOA, Union Économique et Monétaire Ouest-Africaine Iyemowa.

Ufuwɛti HufuyɛtiHufuyeti; Hufuwɛti; Huyɛti

n prop NOM ETRGHouphouët (Félix Houphouët-Boigny, premier président de Côte d'Ivoire, 1960-1993).

Uganda→̌→ 29→n.prop/n : 0 →n.prop : 29→n : 0

n prop TOPUganda (pays).

Ukɛrɛni→̌→ 1→n.prop/n : 0 →n.prop : 1→n : 0

n prop TOPUkraine (pays).

Uldada→̌→ 3→n.prop/n : 0 →n.prop : 3→n : 0

n prop NOM MOuld Dada, Moktar (le premier président de la Mauritanie).

Úmarù→̌→ 59→n.prop/n : 0 →n.prop : 268→n : 0 Ómarù; Moru

n prop NOM MOumar (nom masculin).

umɛn

n hymen sóda, tínba « Umɛn » ye mun ye. Yali bɛ npogotigi bɛɛ la wa? - Ale ye faranin de ye min bɛ musoya kɔnɔna datugu.(Kunnafoni jɛlenw jɛɲɔgɔnya la) ETRG.FRA.

Úmù→̌→ 127→n.prop/n : 0 →n.prop : 179→n : 0

n prop NOM F (nom féminin).

un→̌→ 85

intj attention!attention!

ún ánwún.

pers 1PL EMPH1PL EMPH, nous, nos, notre (pronom de la 1e personne pluriel, emphatique). án jɔ̂n ni jɔ̂n b'à fɛ̀ kà táa ? - ánw ! qui veut partir ? - nous !

únba nbáar: marhaban = bienvenue

intj salut ǹsé, yó, màrahaba (réponse masculine à une salutation, du type :) í ní...í ní wúla ! -nbá ! í ní wúla ! - Bonsoir ! - "nba'', Bonsoir !

UNESCO InɛsikoInesiko

n prop ABRABR, UNESCO, Organisation des Nations unies pour l'éducation, la science et la culture

UNESCO

n ABR kibaru nimɔrɔ fɔlɔ an'a kunkɔrɔta medayi di yɔrɔ unesco la pari. (Kibaru nimɔrɔ 12) ETRG.FRA.

únhùn→̌→ 33 ún-ùn; ɔ́n-ɔ̀n; ń-ń.

intj non àyí (de refus ou de désapprobation énergique). à tɛ sé ún-ùn ná il ne sait pas dire non

ùnhun→̌→ 394

intj oui àwɔ́, íyò, nàamù, ǹǹń, ɔ̀nhɔ́n, ɔ̀nkɛ̀ (réponse positive).

ùnsé ǹséǹsɛ́

intj salut màrahaba, nbá, yó (réponse de femme à un salut du type i ni ...)

ún-ùn únhùnún-ùn; ɔ́n-ɔ̀n; ń-ń.

intj non àyí (de refus ou de désapprobation énergique). à tɛ sé ún-ùn ná il ne sait pas dire non

urubi

n rugby irigibi Farikoloɲɛnajɛ min bɛ wele urubi, a b'o tɔn na Angilɛjamana na ka fara ko wɛrɛw kan. (Kibaru n°530, 2016) ETRG.FRA.

Uruge Uruguwe

n prop TOPUruguay

Uruguwe→̌→ 1→n.prop/n : 0 →n.prop : 1→n : 0 Uruge

n prop TOPUruguay

ùrukuyi→̌→ 0 wùrukuyi.

n posture de prièreposture de prière (courbé, mains aux genoux).

Urumani→̌→ 3→n.prop/n : 0 →n.prop : 3→n : 0

n prop TOPRoumanie (pays).

Uruwanda Ruwanda

n prop TOPRwanda (pays).

ùruwanɛ→̌→ 0 rùwanɛ; ìriwanɛ Ar. ru:ḥ

n espritesprit, genie hákili, jà, jínɛ, náalo, sìgifɛn, yíri.

ùruyi→̌→ 7 wùri; wùruyi.

n bouillie de farinebouillie de farine (sans grumeaux).

uruzi

adj wuruzi; ruzi rouge bìlenman, bìlen Mali kɛlɛbolo 33nan dagayɔrɔ ye Jikɔrɔninpara ye Bamakɔ. Sorodasi minnu don, u taamasiyɛnnan fɔlɔ ye fugula bilenman ye. O de la u bɛ wele tubabukan na bere uruzi. (Kibaru 493, 2013) Diɲɛ kɛnɛya cakɛda min bɛ wele kurawuruzi, o bɛ ka dɛmɛ don jamana kɔrɔnfɛla bagansɔgɔ baara in na. (Kibaru 506, 2014) « Kura ruzi » ye tòn ye, dinyè kònò, min nyèsinnen bè dògòtòròsow dèmèni ma ani dèsèbagatòw dèmèni; tòn in bolofara bè jamana bèe kònò. (Faso kumakan, 1986) ETRG.FRA.

Useyni FùséniFùséyini; Huseni; Huseyini; Àlusénì

n prop NOM M (nom masculin).

Usmana ÙsmánìUsumana; Usmane; Usumani; Sumana; Zumana; Sumanɛ; Nsumanɛ; Zú

n prop NOM M (nom masculin).

Usmane ÙsmánìUsmana; Usumana; Usumani; Sumana; Zumana; Sumanɛ; Nsumanɛ; Zú

n prop NOM M (nom masculin).

Ùsmánì→̌→ 2→n.prop/n : 0 →n.prop : 2→n : 0 Usmana; Usumana; Usmane; Usumani; Sumana; Zumana; Sumanɛ; Nsumanɛ; Zú

n prop NOM M (nom masculin).

Usubi→̌→ 0→n.prop/n : 0 →n.prop : 0→n : 0 Uzubi

n prop NOM M (nom masculin).

Usumana ÙsmánìUsmana; Usmane; Usumani; Sumana; Zumana; Sumanɛ; Nsumanɛ; Zú

n prop NOM M (nom masculin).

Usumani ÙsmánìUsmana; Usumana; Usmane; Sumana; Zumana; Sumanɛ; Nsumanɛ; Zú

n prop NOM M (nom masculin).

uterisi

n utérus bángenugu, bángeso, dénso, dɛ́bɛ, gánge, sókɔnɔna Denso (uterisi) o de ye den ka so ye.(Kunnafoni jɛlenw jɛɲɔgɔnya la) ETRG.FRA.

ùti→̌→ 4 fr : août

n août

uwiriye

n uwuriye ouvrier báaraden, bólolabaarakɛla, cákɛla Kontɔrɔlɛri b'o la , uwiriye b'o la , mansin bolila b'o la, birokɔnɔmɔgɔ b'o la. (Traoré, Hinɛ nana, II.10) Bèrèzinèwu wolora Desanburu kalo tile 19, san 1906 irisila uwuriye du dò kònò, Ukèrèni mara la. (Faso kumakan, 1982) ETRG.FRA. báarakɛla.

uwuriye uwiriye

n uwiriye ouvrier báaraden, bólolabaarakɛla, cákɛla Kontɔrɔlɛri b'o la , uwiriye b'o la , mansin bolila b'o la, birokɔnɔmɔgɔ b'o la. (Traoré, Hinɛ nana, II.10) Bèrèzinèwu wolora Desanburu kalo tile 19, san 1906 irisila uwuriye du dò kònò, Ukèrèni mara la. (Faso kumakan, 1982) ETRG.FRA. báarakɛla.

Uzubi Usubi

n prop NOM M (nom masculin).